Shloka 22
Tīrtha-yātrā: Prayāga-saṅgama and Gayaśiras—Rājarṣi Gaya’s Mahāyajña
Devanagari script
मनो हादुष्टं शौचाय पर्याप्तं वै नराधिप । मैत्रीं बुद्धिं समास्थाय शुद्धास्तीर्थानि द्रक्ष्यथ,नरेश्वर! यदि मन राग-द्वेषसे दूषित न हो तो वह शुद्धिके लिये पर्याप्त माना गया है। सब प्राणियोंके प्रति मैत्री-बुद्धिका आश्रय ले शुद्धभावसे तीर्थोंका दर्शन करो
Translation
നരാധിപാ! മനസ്സ് രാഗദ്വേഷങ്ങളാൽ ദൂഷിതമല്ലെങ്കിൽ, ശുദ്ധിക്കായി അതുതന്നെ മതിയെന്ന് പറയുന്നു. സർവ്വപ്രാണികളോടും മൈത്രിബുദ്ധി ആശ്രയിച്ച് ശുദ്ധഭാവത്തോടെ തീർത്ഥദർശനം ചെയ്യുക.
Word by Word
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अदुष्टम्not corrupted/untainted
अदुष्टम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदुष्ट
FormNeuter, Nominative, Singular
शौचायfor purification
शौचाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootशौच
FormNeuter, Dative, Singular
पर्याप्तम्sufficient
पर्याप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर्याप्त
FormNeuter, Nominative, Singular
वैindeed/assuredly
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
मैत्रीम्friendliness
मैत्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमैत्री
FormFeminine, Accusative, Singular
बुद्धिम्attitude/mindset
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
समास्थायhaving adopted/assuming
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
FormAbsolutive (Tumun/Lyap), Parasmaipada (usage)
शुद्धाःpure (you all)
शुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
तीर्थानिholy places/pilgrimage sites
तीर्थानि:
Karma
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Accusative, Plural
द्रक्ष्यथyou will see/visit
द्रक्ष्यथ:
TypeVerb
Rootदृश्
FormFuture (Lृट्), Second, Plural, Parasmaipada
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes