Shloka 38
यत्र क्रतुशतैरिष्टवा देवराजो दिवं गत:,वहीं सौ यज्ञोंका अनुष्ठान करके देवराज इन्द्र स्वर्गके सिंहासनपर आसीन हुए थे। भरतनन्दन! वहाँ जानेमात्रसे यात्री अग्निष्टोमयज्ञका फल पा लेता है। तत्पश्चात् सर्वदेवहदमें स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल मिलता है
yatra kratuśatair iṣṭvā devarājo divaṃ gataḥ | vahīṃ śata-yajñānām anuṣṭhānaṃ kṛtvā devarāja indraḥ svarga-siṃhāsane āsīnaḥ | bharatanandana! tatra gamana-mātreṇa yātrī agniṣṭoma-yajñasya phalaṃ prāpnoti | tataḥ paraṃ sarvadeva-hrade snānena sahasra-go-dānasya phalaṃ labhate |
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ‘ഇതാണ് ദേവരാജൻ നൂറു ക്രതുക്കൾ (നൂറു യാഗങ്ങൾ) അനുഷ്ഠിച്ച് സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ച സ്ഥലം; ആ നൂറു കർമങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗസിംഹാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായതും ഇവിടെയാണ്. ഭരതനന്ദനാ! ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നതു മാത്രത്താൽ തന്നെ യാത്രികന് അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കും. പിന്നെ “സർവദേവ” എന്ന ഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ആയിരം ഗോദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.’
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that sacred places (tīrthas) are ethically potent: sincere pilgrimage and ritual bathing can confer the same merit as costly Vedic rites and large donations, making dharmic benefit accessible beyond wealth—while still honoring the ideal of sacrifice and generosity.
The sage Pulastya describes a holy site associated with Indra’s completion of a hundred sacrifices and his enthronement in heaven. He then states the specific spiritual rewards: merely visiting grants the fruit of an Agniṣṭoma sacrifice, and bathing in the Sarvadeva lake grants the fruit of donating a thousand cows.