Shloka 21
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
अश्वमेधमवाप्रोति परां सिद्धि च गच्छति । ऋषभं पर्वतं गत्वा पाण्ड्ये दैवतपूजितम् । वाजपेयमवाप्रोति नाकपृष्ठे च मोदते,श्रीपर्वतपर देवी पार्वतीके साथ महातेजस्वी महादेवजी बड़ी प्रसन्नताके साथ निवास करते हैं। देवताओंके साथ ब्रह्माजी भी वहाँ रहते हैं। वहाँ देवकुण्डमें स्नान करके पवित्र हो जितात्मा पुरुष अश्वमेधयज्ञका फल पाता और परम सिद्धि लाभ करता है। पाड्यदेशमें देवपूजित ऋषभ पर्वतपर जाकर तीर्थयात्री वाजपेययज्ञका फल पाता और स्वर्गलोकमें आनन्दित होता है
aśvamedham avāpnoti parāṃ siddhiṃ ca gacchati | ṛṣabhaṃ parvataṃ gatvā pāṇḍye daivatapūjitam | vājapeyam avāpnoti nākapṛṣṭhe ca modate ||
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഈ തീർത്ഥം സേവിക്കുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിച്ച് പരമസിദ്ധിയിലേക്കു പോകുന്നു. പാണ്ഡ്യദേശത്തിലെ ദൈവപൂജിതമായ ഋഷഭപർവതത്തിലേക്ക് പോയ തീർത്ഥയാത്രികൻ വാജപേയയാഗഫലം പ്രാപിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉന്നതഭാഗങ്ങളിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that disciplined pilgrimage to revered tīrthas can confer the same moral-spiritual merit as grand royal sacrifices, emphasizing inner purity and dharmic conduct over mere ritual expenditure.
Pulastya is describing the fruits of visiting specific sacred locations: one yields the merit of an Aśvamedha and supreme siddhi, and another—Ṛṣabha Mountain in the Pāṇḍya region—yields the merit of a Vājapeya and joy in heaven.