Shloka 24
राजानं राजपुत्रं वा न सम पश्यति कंचन । नैव स्वयंवरकथां न च विप्रसमागमम्,उन्होंने वहाँ किसी भी राजा या राजकुमारको नहीं देखा। ब्राह्मणोंका भी वहाँ समागम नहीं हो रहा था। स्वयंवरकी तो कोई चर्चातक नहीं थी। तब कोशलनरेशने मन-ही-मन कुछ विचार किया और विदर्भराजसे कहा--'राजन्! मैं आपका अभिवादन करनेके लिये आया हूँ"
rājānaṁ rājaputraṁ vā na sama paśyati kañcana | naiva svayaṁvarakathāṁ na ca viprasamāgamam ||
ബൃഹദശ്വൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ അവൻ ഒരു രാജാവിനെയോ രാജകുമാരനെയോ കണ്ടില്ല; സ്വയംവരത്തിന്റെ ചർച്ചയുമില്ല, ബ്രാഹ്മണരുടെ സംഗമവുമില്ല. ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ട കോശലാധിപൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് വിദർഭരാജനോട് പറഞ്ഞു—“രാജൻ, നിങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യാനാണ് ഞാൻ വന്നത്.”
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights prudent discernment in royal conduct: a ruler reads social and ritual signs (absence of kings, Brahmins, and svayaṃvara talk) before speaking, then proceeds with respectful diplomacy. Ethical emphasis lies in restraint, observation, and courteous address.
Bṛhadaśva narrates that the Kośala king arrives and notices that no kings or princes are present, there is no discussion of a svayaṃvara, and no Brahmin assembly. Suspecting something unusual, he reflects and then formally greets the Vidarbha king, stating he has come to offer respects.