Shloka 19
Bhīmasena’s Admonition to Yudhiṣṭhira on Rājya and the Ordering of Dharma–Artha–Kāma
Book 3, Chapter 34
न त्वद्य शक््यं भरतप्रवीर कृत्वा यदुक्तं कुरुवीरमध्ये । काल प्रतीक्षस्व सुखोदयस्य पक्ति फलानामिव बीजवाप:,भरतवंशके प्रमुख वीर! कौरव वीरोंके बीच मैंने जो प्रतिज्ञा की है, उसे स्वीकार कर लेनेके बाद अब इस समय आक्रमण नहीं किया जा सकता। जैसे बीज बोनेवाला किसान अपनी खेतीके फलोंके पकनेकी बाट जोहता रहता है, उसी प्रकार तुम भी उस समयकी प्रतीक्षा करो, जो हमारे लिये सुखकी प्राप्ति करानेवाला है
na tv adya śakyaṃ bharatapravīra kṛtvā yad uktaṃ kuruvīramadhye | kālaṃ pratīkṣasva sukhodayasya pakti-phalānām iva bījavāpaḥ ||
ഭരതവംശത്തിലെ അഗ്രവീരനേ! കുരുവീരന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച പ്രതിജ്ഞ അംഗീകരിച്ച ശേഷം ഇന്ന് ആക്രമണം നടത്തുക സാധ്യമല്ല. വിത്ത് വിതച്ച കർഷകൻ വിളയുടെ ഫലങ്ങൾ പാകമാകുവാൻ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ, നമ്മുടെ ക്ഷേമസുഖോദയം വരുത്തുന്ന യുക്തകാലത്തെ നീയും കാത്തിരിക്കുക.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when one has the power to act, dharma requires honoring one’s public word and waiting for the proper time (kāla). Yudhiṣṭhira frames restraint and patience as ethical strength, using the farmer’s example: results come when conditions ripen, not merely when desire urges action.
Yudhiṣṭhira addresses a Bharata/Kuru hero and explains that an immediate attack cannot be undertaken because of a declaration or commitment made publicly among the Kuru warriors. He urges patience until a favorable moment arrives, comparing their situation to a farmer who waits for the crop to ripen after sowing.