Shloka 86
मेरे माता-पिताने अत्यन्त दुःखी होकर पहले कई बार मुझे उलाहना दिया है कि *तु देरसे घर लौटता है” ।। का त्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये । तयोरदृश्ये मये च महद् दुःखं भविष्यति,आज मेरे लिये उन दोनोंकी क्या अवस्था हुई होगी? यह सोचकर मुझे बड़ी चिन्ता हो रही है। मुझे न देखनेपर उन दोनोंको महान् दुःख होगा
ka tv avasthā tayor adya madartham iti cintaye | tayor adṛśye maye ca mahad duḥkhaṁ bhaviṣyati ||
ഇന്ന് എന്റെ കാരണത്താൽ എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ഏതു നിലയിലായിരിക്കുമെന്നു ചിന്തിച്ച് ഞാൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനാകുന്നു. ഞാൻ അവരുടെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അകന്നാൽ അവർക്കു മഹാദുഃഖം തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകും.
यम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as sensitivity to the suffering of one’s parents: a person should measure their actions (even delay or absence) by the emotional and moral consequences for those who love and depend on them.
The speaker (Yama, in this passage) voices an inner reflection: remembering that his parents have previously reproached him for returning late, he worries about their present condition and anticipates their grief if he remains away from their sight.