Adhyaya 278

Verse 1

हम आय न () है सप्तसप्तत्याथिकाद्वेशततमो< ध्याय: श्रीरामके राज्याभिषेककी तैयारी

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ബ്രാഹ്മണനേ! ശ്രീരാമൻ മുതലായ സഹോദരന്മാരുടെ ജന്മകഥ നിങ്ങൾ ഓരോന്നായി വിവരിച്ചു. ഇനി അവരുടെ പ്രസ്ഥാനം എന്തുകൊണ്ടെന്നു ഞാൻ കേൾക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി പറയുക. ഏതു കാരണത്താൽ ദശരഥന്റെ വീരപുത്രന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും, മിഥിലാരാജകുമാരി യശസ്വിനി സീതയോടുകൂടെ വനത്തിലേക്കു പോകേണ്ടിവന്നു?

Verse 2

कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरी रामलक्ष्मणौ । सम्प्रस्थितौ वने ब्रह्मन्‌ मैथिली च यशस्विनी

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ബ്രാഹ്മണനേ! ദശരഥന്റെ വീരപുത്രന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും എന്ന രണ്ടു സഹോദരന്മാർ എങ്ങനെ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു? യശസ്വിനിയായ മൈഥിലി (സീത)യും എന്തുകൊണ്ട് അരണ്യത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടിവന്നു?

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच जातपुत्रो दशरथ: प्रीतिमानभवन्नूप । क्रियारतिर्धर्मरत: सततं वृद्धसेविता

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— രാജാവേ! പുത്രന്മാർ ജനിച്ചതോടെ ദശരഥൻ അത്യന്തം ആനന്ദിതനായി. അവൻ എപ്പോഴും സത്കർമ്മങ്ങളിൽ രതനായി, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായി, നിരന്തരം മുതിർന്നവരെ സേവിച്ചു ആദരിക്കുന്നവനായിരുന്നു.

Verse 4

क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजस: । वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगा:

ക്രമേണ അവന്റെ മഹാശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ വളർന്നു പുഷ്ടിപ്പെട്ടു. അവർ രഹസ്യസഹിതമായ വേദങ്ങളിലും ധനുർവേദത്തിലും പൂർണ്ണ പ്രാവീണ്യം നേടി.

Verse 5

चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्थिव । यदा तदा दशरथ: प्रीतिमानभवत्‌ सुखी

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! അവർ നിയമവിധിപൂർവ്വം ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചു; യഥാകാലത്തിൽ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമവും സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ ഉചിതസമയത്ത് ദശരഥൻ ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ് സുഖത്തോടെ ജീവിച്ചു।

Verse 6

ज्येष्ठो रामो5भवत्‌ तेषां रमयामास हि प्रजा: । मनोहरतया धीमान्‌ पितुर्दयनन्दन:

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആ നാലു പുത്രന്മാരിൽ രാമൻ ജ്യേഷ്ഠനും ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. തന്റെ മനോഹര രൂപവും സുസ്വഭാവവും കൊണ്ട് അവൻ സമസ്ത പ്രജയെയും ആനന്ദിപ്പിച്ചു; പിതാവിന്റെ ഹൃദയത്തിലും അവൻ പ്രിയനായി ഹർഷം വർധിപ്പിച്ചു।

Verse 7

ततः स राजा मतिमान्‌ मत्वा55त्मानं वयोडथधिकम्‌ | मन्त्रयामास सचिवेर्धर्मजैश्व पुरोहितैः

അപ്പോൾ ആ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ്, താൻ വയസ്സിൽ മുന്നേറിയതായി കരുതി, ധർമ്മജ്ഞരായ മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും ആലോചന തുടങ്ങി।

Verse 8

प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमा:

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ മന്ത്രിമാരും രാജാവിന്റെ ആ നിർദ്ദേശം കാലോചിതവും യുക്തവുമെന്നു കരുതി അംഗീകരിച്ചു।

Verse 9

लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातड्रगामिनम्‌ । कम्बुग्रीवं महोरस्क॑ नीलकुज्चितमूर्थजम्‌

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ കണ്ണുകൾ അല്പം രക്തിമമായിരുന്നു; മഹാബാഹുവായിരുന്നു; മദിച്ച ആനയെപ്പോലെ ഗർവഭരിതമായ ഊഞ്ഞാലോടെയുള്ള നടപ്പ്. ശംഖസദൃശമായ സുന്ദരമായ കഴുത്ത്, വിശാലമായ വക്ഷസ്ഥലം, തലയിൽ നീലിമ കലർന്ന കുഞ്ചിത കേശങ്ങൾ ശോഭിച്ചു।

Verse 10

दीप्यमान्‌ श्रिया वीरं शक्रादनवरं रणे । पारगं सर्वरधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ മംഗളശ്രീയിൽ ദീപ്തനായ വീരൻ; യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ പരാക്രമം ഇന്ദ്രനേക്കാൾ കുറവായിരുന്നില്ല. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളുടെയും പരതീരം കടന്നവൻ—ധർമ്മാചരണത്തിൽ പൂർണ്ണനിഷ്ണാതൻ—ഉപദേശബുദ്ധിയിലും വിവേകത്തിലും ബൃഹസ്പതിസമനായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.

Verse 11

सर्वनुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम्‌ । जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम्‌

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും അനുരാഗം ആകർഷിക്കുന്നത്; അവൻ എല്ലാ വിദ്യകളിലും വിശാരദൻ. ഇന്ദ്രിയജയിയായ അവൻ അത്ര മനോഹരൻ ആയതിനാൽ ശത്രുക്കളുടേയും കണ്ണും മനസ്സും അവനിലേക്കു വലിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 12

नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम्‌ | धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम्‌

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ അസാധുക്കളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും ധർമ്മം അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നവരെ കാക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു; ധൃതിയുള്ളവൻ, അപ്രധർഷ്യൻ, ജയശീലൻ—അപരാജിതൻ.

Verse 13

पुत्र राजा दशरथ: कौसल्यानन्दवर्धनम्‌ | संदृश्य परमां प्रीतिमगच्छत्‌ कुरुनन्दन

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുരുനന്ദനാ! കൗശല്യയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്ന തന്റെ പുത്രൻ രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ രാജാവ് ദശരഥൻ പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 14

चिन्तयंश्र॒ महातेजा गुणान्‌ रामस्य वीर्यवान्‌ । अभ्यभाषत भद्ं ते प्रीयमाण: पुरोहितम्‌

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—മഹാതേജസ്സും പരാക്രമവും ഉള്ള ദശരഥൻ രാമന്റെ ഗുണങ്ങളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു—“നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ.”

Verse 15

अद्य पुष्यो निशि ब्रह्मन्‌ पुण्यं योगमुपैष्यति । सम्भारा: सम्ध्रियन्तां मे रामश्नोपनिमन्त्रयताम्‌

ഹേ ബ്രാഹ്മണനേ! ഇന്ന് പുഷ്യ നക്ഷത്രമാണ്; രാത്രിയിൽ അത് അത്യന്തം പുണ്യയോഗം പ്രാപിക്കും. എനിക്കായി രാജാഭിഷേകസാമഗ്രികൾ ശേഖരിക്കട്ടെ; രാമനെയും വിധിപൂർവ്വം ക്ഷണിക്കട്ടെ.

Verse 16

इति तद्‌ राजवचन प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा । कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत्‌,राजाकी यह बात मन्थराने भी सुन ली। वह ठीक समयपर कैकेयीके पास जाकर यों बोली--

രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അംഗീകരിച്ച മന്തറ, യോജിച്ച സമയത്ത് കൈകേയിയെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 17

अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत्‌ | आशीविष्त्त्वां संक्रुद्धश्वण्डो दशतु दुर्भगे

ഹേ കൈകേയീ! ഇന്ന് രാജാവ് നിനക്കായി മഹാദൗർഭാഗ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ ദുര്ഭാഗിനീ! ഇതിലുപരി കോപത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഭീകരവിഷസർപ്പം നിന്നെ കടിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ നന്നായിരുന്നു.

Verse 18

सुभगा खलु कौसल्या यस्या:पुत्रोडभिषेक्ष्यते कुतो हि तव सौभाग्य यस्या: पुत्रो न राज्यभाक्‌

കൗസല്യ സത്യമായും സൌഭാഗ്യവതിയാണ്; അവളുടെ പുത്രന് രാജാഭിഷേകം നടക്കാനിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ നിന്റെ സൌഭാഗ്യം എവിടെ, നിന്റെ പുത്രന് രാജ്യം പങ്കാകാത്തപ്പോൾ?

Verse 19

“रानी कौसल्याका भाग्य अवश्य अच्छा है, जिनके पुत्रका राज्याभिषेक होगा। तुम्हारा ऐसा सौभाग्य कहाँ? जिसका पुत्र राज्यका अधिकारी ही नहीं है' ।।

മന്തറയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവി കൈകേയി സർവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഉത്തമരൂപം ധരിച്ചു, ഏകാന്തത്തിൽ ഭർത്താവിനരികെ ചെന്നു. പുഞ്ചിരിയോടെ, പ്രേമവും അനുനയവും പ്രകടിപ്പിച്ച്, മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 20

विविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता । प्रणयं व्यज्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत्‌

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഏകാന്തത്തിൽ ഭർത്താവിനെ സമീപിച്ച്, ശുദ്ധവും സൌമ്യവുമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ചിരിയോടൊപ്പം സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 21

“सच्ची प्रतिज्ञा करनेवाले महाराज! आपने पहले जो “तेरा मनोरथ सफल करूँगा! ऐसा वर दिया था, उसे आज पूर्ण कीजिये और उस संकटसे मुक्त हो जाइये'

“സത്യപ്രതിജ്ഞനായ മഹാരാജാവേ! മുമ്പ് നിങ്ങൾ ‘നിന്റെ മനോരഥം സഫലമാക്കാം’ എന്ന് നൽകിയ വരം ഇന്ന് പൂർത്തിയാക്കി, ഈ അപകടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുക।”

Verse 22

राजोवाच वरं ददानि ते हन्त तद्‌ गृहाण यदिच्छसि । अवध्यो वध्यतां कोडउ्द्य वध्य: कोउ्द्य विमुच्यताम्‌

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“വാ, ഞാൻ നിനക്കൊരു വരം നൽകുന്നു; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് സ്വീകരിക്ക. ഇന്ന് നിന്റെ വാക്കുപ്രകാരം ആരെയാണ് ശിക്ഷിക്കേണ്ടത്—ശിക്ഷാർഹനല്ലാത്തവനെയും? ആരെയാണ് വിട്ടയക്കേണ്ടത്—ശിക്ഷാർഹനായവനെയും?”

Verse 23

सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेक॑ निसृष्टवान्‌ । उपाकुरुष्व तद्‌ राजंस्तस्मान्मुच्यस्व संकटात्‌

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—“സത്യപ്രതിജ്ഞനായ രാജാവേ! എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഒരു വരം നിങ്ങൾ എനിക്ക് അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്; അത് നിറവേറ്റുക, അങ്ങനെ ഈ അപകടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുക. ഇന്ന് ആര്ക്കാണ് ധനം നൽകേണ്ടത്? അല്ലെങ്കിൽ ആരെയാണ് വീണ്ടും വിളിപ്പിക്കേണ്ടത്? ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്തൊഴികെ, ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും എനിക്ക് ഉള്ള ഏതു സമ്പത്തും നിങ്ങളുടെ അധീനത്തിലാണ്।”

Verse 24

पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता । यस्तेडभिलषित: कामो ब्रूहि कल्याणि मा चिरम्‌

“ഈ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ രാജാധിരാജൻ, ചാതുർവർണ്യത്തിന്റെ രക്ഷകൻ. ഹേ കല്യാണി! നിനക്ക് അഭിലഷിതമായ ആഗ്രഹം എന്താണോ വേഗം പറയുക; വൈകിക്കരുത്।”

Verse 25

मैं इस समय इस भूमण्डलका राजराजेश्वर हूँ चारों वर्णोकी रक्षा करनेवाला हूँ। कल्याणि! तुम्हारा जो भी अभिलषित मनोरथ हो, उसे बताओ, देर न करो ।।

ഞാൻ ഈ സമയത്ത് സമസ്ത ഭൂമണ്ഡലത്തിന്റെയും രാജരാജേശ്വരൻ, നാലു വർണങ്ങളുടെയും രക്ഷകൻ ആകുന്നു. കല്യാണി! നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അഭിലഷിതമായ എന്തു മോഹമുണ്ടോ അത് പറയുക; താമസിക്കരുത്. രാജാവിന്റെ വാക്ക് ഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാ വിധത്തിലും അവനെ വാഗ്ദാനബന്ധിതനാക്കി, തന്റെ ശക്തിയും യഥാർത്ഥമായി വിലയിരുത്തിയ ശേഷം കൈകേയി അപ്പോൾ അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 26

आभिषेचनिकं यत्‌ ते रामार्थमुपकल्पितम्‌ । भरतस्तदवाप्रोतु वनं गच्छतु राघव:,“महाराज! आपने श्रीरामके लिये जो राज्याभिषेकका सामान तैयार कराया है, वह भरतको प्राप्त हो और राम वनमें चले जाये

മഹാരാജാവേ! രാമനുവേണ്ടി നിങ്ങൾ ഒരുക്കിയ അഭിഷേകസാമഗ്രികൾ ഭരതനു ലഭിക്കട്ടെ; രാഘവൻ (രാമൻ) വനത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.

Verse 27

स तद्‌ राजा वच: श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम्‌ । दुःखारतोीं भरतश्रेष्ठ न किंचिद्‌ व्याजहार ह

ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! കൈകേയിയുടെ ആ അനിഷ്ടവും ഭീകരഫലപ്രദവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് (ദശരഥൻ) ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി; ഒന്നും ഉച്ചരിക്കാനാവാതെ നിന്നു.

Verse 28

|) |] ततस्तथोक्त पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान्‌ वन प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति

അപ്പോൾ വീര്യവാനും ധർമ്മാത്മാവുമായ രാമൻ, പിതാവിന്റെ ആ വാക്ക് അറിഞ്ഞ്—രാജാവ് സത്യത്തിൽ നിലനിൽക്കട്ടെ എന്നതിനായി—സ്വയം വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 29

तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्‌ धनुष्मॉल्लक्ष्मणस्तदा | सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा

അപ്പോൾ ധനുസ്സുധാരിയും മംഗളശോഭയാൽ ദീപ്തനുമായ ലക്ഷ്മണൻ അവനെ അനുഗമിച്ചു; കൂടാതെ ഭാര്യയായ വൈദേഹി, ജനകാത്മജയായ സീതയും കൂടെ നടന്നു. രാജാവേ! നിനക്കു മംഗളം.

Verse 30

ततो वन॑ गते रामे राजा दशरथस्तदा । समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा,श्रीरामचन्द्रजीके वनमें चले जानेपर (उनके वियोगमें) राजा दशरथने शरीर त्याग दिया

അപ്പോൾ രാമൻ വനത്തിലേക്കു പോയതോടെ, രാജാവ് ദശരഥൻ കാലപരിണാമധർമ്മത്തിന് കീഴടങ്ങി ദേഹം വിട്ടു പരലോകഗതനായി।

Verse 31

राम॑ तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम्‌ | आनाय्य भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत्‌,श्रीरामचन्द्रजी वनमें चले गये तथा राजा परलोकवासी हो गये, यह देखकर कैकेयीने भरतको ननिहालसे बुलवाया और इस प्रकार कहा--

രാമൻ വനത്തിലേക്കു പോയതും രാജാവും അതുപോലെ പരലോകഗതനായതും അറിഞ്ഞ ദേവി കൈകേയി, ഭരതനെ മാതുലഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് വിളിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 32

गतो दशरथ: स्वर्ग वनस्थौ रामलक्ष्मणौ । गृहाण राज्यं विपुलं क्षेमं निहतकण्टकम्‌

“ദശരഥൻ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു; രാമനും ലക്ഷ്മണനും വനത്തിൽ വസിക്കുന്നു. ഇനി ഈ വിപുലരാജ്യം ക്ഷേമവും കണ്ഠകരഹിതവും ആകുന്നു—നീ അത് ഏറ്റെടുക്കുക.”

Verse 33

तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम्‌ । पतिं हत्वा कुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया

അപ്പോൾ ആ ധർമ്മാത്മാവ് അവളോടു പറഞ്ഞു—“അയ്യോ! നീ ചെയ്തതു എത്ര നൃശംസമായ കൃത്യം. ധനലോഭത്തിൽ പെട്ട് ഭർത്താവിനെ കൊല്ലിച്ചു, ഈ കുലത്തെയും നശിപ്പിച്ചു.”

Verse 34

अयश: पातसयित्वा मे मूर्थ्नि त्वं कुलपांसने । सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्रसुरोद ह

“കുലത്തെ മലിനമാക്കിയവളേ! എന്റെ ശിരസ്സിൽ അപയശത്തിന്റെ മുദ്ര പതിപ്പിച്ച് നീ തൃപ്തയാകുക, അമ്മേ.” എന്നു പറഞ്ഞ് ഭരതൻ പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു।

Verse 35

स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसंनिधौ । अन्वयाद्‌ भ्रातरं रामं विनिवर्तनलालस:

അവൻ സർവ്വപ്രജകളുടെയും പ്രധാനജനങ്ങളുടെയും സന്നിധിയിൽ തന്റെ ആചാരം നിർമലമെന്ന് തെളിയിച്ചു; പിന്നെ സഹോദരൻ രാമനെ വനത്തിൽ നിന്ന് മടക്കി കൊണ്ടുവരാനുള്ള അത്യന്തം ആകാംക്ഷയോടെ രാമൻ പോയ അതേ പാത പിന്തുടർന്നു.

Verse 36

कौसलयां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदु:ःखित: । अग्रे प्रस्थाप्य यानै: स शत्रुघ्नसहितो ययौ

അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി അവൻ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും കൈകേയിയെയും വാഹനങ്ങളിൽ മുന്നോട്ട് അയച്ചു; പിന്നെ ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം താനേ (കാല്നടയായി) പുറപ്പെട്ടു.

Verse 37

वसिष्ठवामदेवा भ्यां विप्रैश्षान्यी: सहस्रशः । पौरजानपदै: सार्थ रामानयनकाड्क्षया

രാമനെ മടക്കി കൊണ്ടുവരാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ അവൻ വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും കൂടെ, ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും നഗര-ജനപദവാസികളെയും സഹിതം യാത്രയായി.

Verse 38

ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम्‌ | तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम्‌,चित्रकूट पहुँचकर भरतने लक्ष्मणसहित श्रीरामको धनुष हाथमें लिये तपस्वीजनोंकी वेष-भूषा धारण किये देखा

ചിത്രകൂടത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അവൻ ലക്ഷ്മണനോടുകൂടി രാമനെ കണ്ടു—ധനുസ്സുധാരിയായ രാമൻ, തപസ്വികളുടെ ലളിതവേഷവും ചിഹ്നങ്ങളും ധരിച്ചവൻ.

Verse 39

(श्रीरम उवाच गच्छ तात प्रजा रक्ष्या: सत्य॑ रक्षाम्यहं पितु: ।) विसर्जित: स रामेण पितुर्वचनकारिणा । नन्दिग्रामे5करोद्‌ू राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके

ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു—“താത, മടങ്ങിപ്പോവുക; പ്രജയെ രക്ഷിക്കേണ്ടത് നിന്റെ കടമ, ഞാൻ പിതാവിന്റെ സത്യം—അവന്റെ പ്രതിജ്ഞാവചനം—കാത്തുകൊള്ളുന്നു.” പിതൃവചനം അനുസരിക്കുന്ന രാമൻ അവനെ വിടയാക്കി. പിന്നെ ഭരതൻ രാമന്റെ പാദുകകൾ മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച് നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ താമസിച്ചു; അവിടെ നിന്നുതന്നെ രാജ്യം നടത്തിപ്പു ചെയ്തു.

Verse 40

रामस्तु पुनराशड्क्य पौरजानपदागमम्‌ | प्रविवेश महारण्यं शरभड्डश्रमं प्रति,श्रीरामचन्द्रजीने वहाँ नगर और जनपदके लोगोंके बराबर आने-जानेकी आशंकासे शरभंग मुनिके आश्रमके पास विशाल वनमें प्रवेश किया

നഗരജനങ്ങളും ജനപദവാസികളും തന്റെ പിന്നാലെ വരികയും പോകികയും ചെയ്യും എന്ന ആശങ്ക വീണ്ടും തോന്നിയതിനാൽ, രാമൻ ശരഭംഗ മുനിയുടെ ആശ്രമത്തേക്കായി മഹാവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 41

सत्कृत्य शरभज्ुं स दण्डकारण्यमाश्रित: । नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्‌ तदा,वहाँ शरभंग मुनिका सत्कार करके वे दण्डकारण्यमें चले गये और वहाँ सुरम्य गोदावरी नदीके तटका आश्रय लेकर रहने लगे

ശരഭംഗ മുനിയെ യഥോചിതമായി സത്കരിച്ച ശേഷം, അദ്ദേഹം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ അഭയം തേടി; പിന്നെ രമണീയമായ ഗോദാവരി നദീതീരത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ വസിച്ചു।

Verse 42

वसतस्तस्य रामस्य तत: शूर्पणखाकृतम्‌ । खरेणासीन्महद्‌ वैरं जनस्थाननिवासिना

അവിടെ വസിച്ചിരുന്ന രാമനാൽ ശൂർപണഖയ്ക്കു സംഭവിച്ചതിന്റെ (അവളുടെ മൂക്ക്, ചെവി, അധരം മുറിക്കപ്പെട്ടത്) കാരണമായി, ജനസ്ഥാനവാസിയായ ഖരൻ എന്ന രാക്ഷസനുമായി മഹാവൈരം ഉദിച്ചു।

Verse 43

रक्षार्थ तापसानां तु राघवो धर्मवत्सल: । चतुर्दश सहस्राणि जघान भुवि रक्षसाम्‌

തപസ്വിമാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ധർമ്മവത്സലനായ രാഘവൻ ഭൂമിയിൽ പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ചു।

Verse 44

दूषणं च खरं चैव निहत्य सुमहाबलौ । चक्रे क्षेमं पुनर्थीमान्‌ धर्मारण्यं स राघव:

അത്യന്തം മഹാബലികളായ ദൂഷണനെയും ഖരനെയും വധിച്ച്, ധീമാനായ രാഘവൻ ആ വനത്തെ വീണ്ടും ക്ഷേമകരമാക്കി—‘ധർമ്മാരണ്യം’ ആയി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു।

Verse 45

ः है पर 524 / ४. हतेषु तेषु रक्ष:सु ततः शूर्पणखा पुनः । ययौ निकृत्तनासोष्ठी लड़कां भ्रातुर्निविशनम्‌

ആ രാക്ഷസന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, മൂക്കും അധരങ്ങളും മുറിക്കപ്പെട്ട ശൂർപ്പണഖ വീണ്ടും ലങ്കയിലേക്കു, തന്റെ സഹോദരൻ രാവണന്റെ വസതിയിലേക്കു പോയി.

Verse 46

ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता । पपात पादयोर्भ्रातु: संशुष्करुधिरानना,रावणके पास पहुँचकर वह राक्षसी दु:खसे मूर्च्छित हो भाईके चरणोंमें गिर पड़ी। उसके मुखपर रक्त बहकर सूख गया था

പിന്നീട് രാവണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന ആ രാക്ഷസി ദുഃഖത്തിൽ മൂർഛിച്ച് സഹോദരന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു; അവളുടെ മുഖത്ത് ഒഴുകിയ രക്തം ഉണങ്ങി കട്ടപിടിച്ചിരുന്നു.

Verse 47

तां तथा विकृतां दृष्टवा रावण: क्रोधमूर्च्छित: । उत्पपातासनात क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन्‌

അവളെ അങ്ങനെ വികൃതയായതായി കണ്ട രാവണൻ ക്രോധത്തിൽ മൂർഛിച്ച്, പല്ലുകൾ കടിച്ചമർത്തി രോഷത്തോടെ ആസനത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയെഴുന്നേറ്റു.

Verse 48

स्वानमात्यान्‌ विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच स: । केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमन्य च

സ്വന്തം മന്ത്രിമാരെ വിട്ടയച്ച ശേഷം, ഏകാന്തത്തിൽ അവളോടു പറഞ്ഞു—“ഭദ്രേ! എന്നെ കണക്കാക്കാതെയും എന്നെ പൂർണ്ണമായി അവമാനിച്ചും നിന്നെ ഇങ്ങനെ ആക്കിയത് ആരാണ്?”

Verse 49

कः शूलं तीक्षणमासाद्य सर्वगान्रैर्निषेवते । कः: शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्त: स्वपते सुखम्‌

ആർ മൂർച്ചയുള്ള ശൂലത്തിനരികെ ചെന്നു അതിനെ തന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും കുത്തിക്കൊള്ളാൻ ആഗ്രഹിക്കും? ആർ മൂഢൻ തലയിൽ തീ വെച്ച് ആശങ്കയില്ലാതെ സുഖമായി ഉറങ്ങും?

Verse 50

आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः । सिंहं केसरिणं कश्च दंष्टायां स्पृश्य तिष्तति,“कौन अत्यन्त भयंकर विषधर सर्पको पैरसे कुचल रहा है? तथा कौन केसरी सिंहकी दाढ़ोंमें हाथ डालकर निश्चिन्त खड़ा है?”

ഇവിടെ ആര് അത്യന്തം ഭീകരമായ വിഷസർപ്പത്തെ കാലാൽ ചവിട്ടാൻ ധൈര്യപ്പെടും? പിന്നെ ആര് കേശരിയുള്ള സിംഹത്തിന്റെ താടികളിൽ കൈ വെച്ച് നിർഭയമായി നിൽക്കും?

Verse 51

इत्येवं ब्रुवतस्तस्य स््रोतो भ्यस्तेजसो<र्चिष: । निश्चैरुर्दहातो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रत:

ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ചെവി-മൂക്ക്-കണ്ണ് മുതലായ രന്ധ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് തേജസ്സിന്റെ ചിങ്ങാരങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു; രാത്രിയിൽ കത്തുന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ പൊള്ളകളിൽ നിന്ന് ജ്വാലകൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 52

तस्य तत्‌ सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम्‌ । खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम्‌,तब रावणकी बहिन शूर्पणखाने श्रीरामके उस पराक्रम और खर-दूषणसहित समस्त राक्षसोंके संहारका (सारा) वृत्तान्त कह सुनाया

അപ്പോൾ അവന്റെ സഹോദരി ശൂർപ്പണഖ രാവണനോട് ശ്രീരാമന്റെ ആ പരാക്രമം—ഖര-ദൂഷണന്മാരോടുകൂടി സർവ്വ രാക്ഷസന്മാരുടെ പരാജയം—എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു കേൾപ്പിച്ചു.

Verse 53

स निश्चित्य ततः कृत्यं स्वसारमुपसान्त्व्य च | ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम्‌

ഇതു കേട്ട് രാജാവായ രാവണൻ ചെയ്യേണ്ട കാര്യം നിശ്ചയിച്ചു; സഹോദരിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, നഗരത്തിൽ നിയമവും കാവലും ക്രമപ്പെടുത്തി, ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി മേലോട്ടു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 54

त्रिकू्टं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च । ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम्‌,त्रिकूट और कालपर्वतको लाँधकर उसने मगरोंके निवासस्थान गहरे महासागरको देखा

ത്രികൂടവും കാലപർവ്വതവും കടന്ന്, മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായ, അതിഗംഭീര ജലമുള്ള മഹാസമുദ്രത്തെ അവൻ കണ്ടു.

Verse 55

तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्‌ दशानन: । दयितं स्थानमव्यग्रं शूलपाणेमहात्मन:,उसे ऊपर-ही-ऊपर लाँधकर दशमुख रावण गोकर्णतीर्थमें गया, जो परमात्मा शूलपाणि शिवका प्रिय एवं अविचल स्थान है

ആ പ്രദേശം കടന്ന് ദശാനനൻ രാവണൻ ഗോകർണതീർത്ഥത്തെ സമീപിച്ചു. അത് മഹാത്മാവായ ശൂലപാണി ശിവന്റെ പ്രിയവും പവിത്രവും അചഞ്ചലവുമായ ധാമമാണ്.

Verse 56

तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशानन: । पुरा रामभयादेव तापस्यं समुपाश्रितम्‌,वहाँ रावण अपने भूतपूर्व मन्त्री मारीचसे मिला, जो श्रीरामचन्द्रजीके भयसे ही पहलेसे उस स्थानमें आकर तपस्या करता था

അവിടെ ദശാനനൻ രാവണൻ തന്റെ മുൻ മന്ത്രിയായ മാരീചനെ സമീപിച്ചു. അവൻ മുമ്പേ ശ്രീരാമഭയത്താൽ തന്നെ തപസ്സിന്റെ ആശ്രയം സ്വീകരിച്ച് അവിടെയിരുന്നു.

Verse 276

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत वनपर्वके अन्तर्गत रामोपाख्यानपर्वमें वानर आदिकी उत्पत्तिये सम्बन्धित दो सौ छिद्वत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ വനപർവാന്തർഗതമായ രാമോപാഖ്യാനപർവത്തിൽ വാനരാദികളുടെ ഉത്ഭവത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഇരുനൂറ്റി എഴുപത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 277

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि रामवनाभिगमने सप्तसप्तत्यधिकद्धिशततमो<ध्याय:

ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ വനപർവത്തിൽ രാമോപാഖ്യാനപർവത്തിൽ രാമവനാഭിഗമനത്തെ വിവരിക്കുന്ന ഇരുനൂറ്റി എഴുപത്തേഴാം അധ്യായം.

Verse 713

अभिषेकाय रामस्य यौवराज्येन भारत । युधिष्ठिर! राजा दशरथ बड़े बुद्धिमान्‌ थे। उन्होंने यह सोचकर कि अब मेरी अवस्था बहुत अधिक हो गयी; अतः श्रीरामको युवराजपदपर अभिषिक्त कर देना चाहिये; इस विषयमें अपने मन्त्री और धर्मज्ञ पुरोहितोंसे सलाह ली

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാരതാ! രാമന്റെ യുവരാജ്യാഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുക. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! രാജാവ് ദശരഥൻ മഹാബുദ്ധിമാനായിരുന്നു. അവൻ ‘ഇപ്പോൾ എന്റെ വയസ് വളരെ മുന്നേറിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ശ്രീരാമനെ യുവരാജപദത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യണം’ എന്നു ചിന്തിച്ച്, ഈ വിഷയത്തിൽ തന്റെ മന്ത്രിമാരോടും ധർമ്മജ്ഞരായ പുരോഹിതന്മാരോടും ആലോചിച്ചു.