Shloka 1
Mārkaṇḍeya’s Consolation to the King: Exempla of Rāma and the Efficacy of Allies (मार्कण्डेयाश्वासनम्)
ऑड2 # () ऑणआ अप पज्चसप्तर्त्याधिकाद्वेशततमो< ध्याय: रावण, कुम्भकर्ण, विभीषण, खर और शूर्पणखाकी उत्पत्ति, तपस्या और वरप्राप्ति तथा कुबेरका रावणको शाप देना मार्कण्डेय उवाच पुलस्त्यस्य तु यः क्रोधादर्धदेहो 5 भवन्मुनि: । विश्रवा नाम सक्रोध: स वैश्रवणमैक्षत,मार्कण्डेयजी कहते हैं--राजन! पुलस्त्यके क्रोधसे उनके आधे शरीरसे जो “विश्रवा' नामक मुनि प्रकट हुए थे, वे कुबेरको कुपित दृष्टिसे देखने लगे
Mārkaṇḍeya uvāca: Pulastyasya tu yaḥ krodhād ardha-deho bhavan muniḥ | Viśravā nāma sa-krodhaḥ sa vaiśravaṇam aikṣata ||
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! പുലസ്ത്യന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്നു, അവന്റെ അർദ്ധദേഹത്തിൽ നിന്നെന്നപോലെ ‘വിശ്രവാ’ എന്ന മുനി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ക്രോധാവിഷ്ടനായ ആ വിശ്രവാ വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) മേൽ കോപദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു॥
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger (krodha) can generate far-reaching consequences, even shaping lineages and destinies; a sage’s inner state colors perception and action, implying the ethical need for mastery over wrath.
Mārkaṇḍeya begins an origin account: Viśravā, said to have arisen from Pulastya’s anger, appears and—still wrathful—directs an angry look toward Vaiśravaṇa (Kubera), setting the stage for later developments in the Rākṣasa genealogy and related conflicts.