Shloka 3
मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ
Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna
न किंचिदीड्यं प्रवदन्ति पाप॑ वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । तपस्विनं सम्परिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनरा: सुवीर,“अच्छे लोग पूजनीय, तपस्वी तथा पूर्ण विद्वान् पुरुषके प्रति भले ही वह वनवासी हो या गृहस्थ कोई अनुचित बात नहीं कहते हैं। जयद्रथ! मनुष्योंमें जो तेरे-जैसे कुत्ते हैं, वे ही इस तरह भूँका करते हैं
na kiñcid īḍyaṃ pravadanti pāpā vane-caraṃ vā gṛha-medhinaṃ vā | tapasvinaṃ samparipūrṇa-vidyaṃ bhaṣanti haivaṃ śva-narāḥ su-vīra ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദുഷ്ടർ പ്രശംസനീയമായ ഒന്നും പറയുകയില്ല. വനവാസിയായാലും ഗൃഹസ്ഥനായാലും, തപസ്വിയും വിദ്യയിൽ പരിപൂർണ്ണനുമായ ഒരാളെ സജ്ജനർ അനുചിതവാക്കുകളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയില്ല. ഹേ വീരാ! മനുഷ്യരിൽ നായപോലെയുള്ളവരാണ് ഇങ്ങനെ കുരയ്ക്കുന്നത്—നീ കുരയ്ക്കുന്നതുപോലെ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Right speech is a mark of the good: one should not speak improperly to a learned ascetic, regardless of whether he lives as a forest-dweller or a householder. Harsh, contemptuous speech is portrayed as the behavior of the wicked—'dog-like' people.
In Vaiśampāyana’s narration, a rebuke is directed at Jayadratha: his manner of speaking is condemned as abusive and ignoble, contrasting him with 'good people' who maintain reverence and restraint toward virtuous, learned ascetics.