Shloka 19
Vyāsa’s Consolation to Yudhiṣṭhira: Tapas, Kāla, and the Difficulty of Dāna (दान-तपस्-विवेकः)
“अतः तुमलोग धर्मराज युधिष्ठिरकी आज्ञासे इन महापराक्रमी धृतराष्ट्रके पुत्रों तथा इनकी स्त्रियोंको छोड़ दो ।। यदा साम्ना न मुज्चध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् । मोक्षयिष्यामि विक्रम्प स्वयमेव सुयोधनम्,“गन्धर्वो! यदि इस प्रकार समझाने-बुझानेसे तुमलोग धूृतराष्ट्रके पुत्रोंको नहीं छोड़ोगे, तो मैं स्वयं ही पराक्रम करके दुर्योधनको छुड़ा लूँगा”
vaiśampāyana uvāca |
ataḥ tumaloga dharmarāja yudhiṣṭhirakī ājñāse ime mahāparākramī dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ tathā etāḥ striyaś ca muñcata ||
yadā sāmnā na muñcadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajān |
mokṣayiṣyāmi vikramya svayam eva suyodhanam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— അതിനാൽ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഈ മഹാപരാക്രമികളായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരെയും വിട്ടയക്കുക. ഹേ ഗന്ധർവന്മാരേ, സാന്ത്വനവചനങ്ങളാൽ പറഞ്ഞിട്ടും നിങ്ങൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വിടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ തന്നേ പരാക്രമം പ്രകടിപ്പിച്ച് സുയോധനനെ (ദുര്യോധനനെ) മോചിപ്പിക്കും.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts persuasion (sāman) with force (vikrama): one should first seek a righteous resolution through conciliatory speech, yet be prepared to act decisively to uphold duty and protect those under one’s responsibility.
A speaker, invoking Yudhiṣṭhira’s authority, orders the Gandharvas to release Dhṛtarāṣṭra’s sons and their women; if they refuse to be persuaded, he declares he will personally use valor to free Suyodhana (Duryodhana).