Shloka 9
दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः
Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa
सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा | नानावनोद्देशवती पर्वतैरुपशोभिता,“राजन! इस समय यह सारी समुद्रवसना पृथ्वीदेवी पर्वत, वन, ग्राम, नगर तथा खानोंके साथ तुम्हारे अधिकारमें आ गयी है। यह नाना प्रकारके प्रदेशोंसे युक्त तथा पर्वतोंसे सुशोभित है
sapārvatavanā devī sagrāmanagarākarā | nānāvanoddeśavatī parvatair upaśobhitā ||
രാജാവേ, സമുദ്രവസനയായ ഭൂദേവി—പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും, ഖനികളും ഉൾപ്പെടെ—ഈ നിമിഷം നിന്റെ അധീനത്തിലായി. അവൾ നാനാവിധ പ്രദേശങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും പർവതങ്ങളാൽ ശോഭിതയുമാണ്।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames political power as stewardship over the whole Earth—land, settlements, and natural resources—implying that a king’s dharma includes responsible governance of people and protection of the realm’s ecology and wealth (mines, forests, mountains).
Vaiśampāyana addresses the king, describing the Earth personified as a goddess who, with all her features—mountains, forests, villages, cities, and mines—has come under the king’s control, emphasizing the scope and grandeur of his dominion.