Shloka 40
चित्रसेनगन्धर्वैः कौरवसंनिपातः
Citrasena and the Kaurava engagement
एतैश्वान्यैश्व बहुभिस्तुषशट्एष्टै: स्वलंकृतैः । सुसंवृतः पिशाचानां गणैर्देवगणैस्तथा,उस समय अत्यन्त प्रिय लगनेवाले वेदमन्त्रोंकी ध्वनि सब ओर गूँज उठी, देवताओंके उत्तम वाद्य भी बजने लगे, देव और गन्धर्व गीत गाने लगे और समस्त अप्सराएँ नृत्य करने लगीं। ये तथा और भी बहुत-से देवगण एवं पिशाचसमूह विविध अलंकारोंसे अलंकृत, हर्षोत्फुल्ल और संतुष्ट हो स्कन्दको घेरकर खड़े थे
etaiś cānyaiś ca bahubhis tuṣaṣaṭeṣṭaiḥ svalankṛtaiḥ | susaṃvṛtaḥ piśācānāṃ gaṇair devagaṇais tathā ||
ഇങ്ങനെ മറ്റനേകം സംഘങ്ങളാലും—സ്വസ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി, തൃപ്തിയും ഹർഷവും കൊണ്ട് ഉല്ലസിച്ച്—പിശാചഗണങ്ങളും ദേവഗണങ്ങളും ചേർന്ന് ഭഗവാനെ അടുത്തായി ചുറ്റിനിന്നു. അതേ നിമിഷം എല്ലാദിക്കുകളിലും ശ്രവണസുഖകരമായ വേദപാരായണഘോഷം മുഴങ്ങി; ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠ തൂര്യങ്ങൾ നിനദിച്ചു; ദേവരും ഗന്ധർവരും പാടി; അപ്സരസ്സുകൾ എല്ലാവരും നൃത്തം ചെയ്തു—സ്കന്ദനെ ചുറ്റി ആനന്ദവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ ഒരു വലയം രൂപപ്പെട്ടതുപോലെ.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the power of sacred sound and collective reverence: when the divine is honored, harmony manifests through mantra, music, and orderly assembly—suggesting that devotion and auspicious conduct align beings (even diverse classes like gods and spirits) around a higher center.
Mārkaṇḍeya describes a grand, celebratory scene in which Skanda is encircled by hosts of gods and Piśācas, while Vedic chants resound, divine instruments play, Gandharvas sing, and Apsarases dance—depicting a triumphant, ritually charged divine gathering.