Shloka 12
Dharma-vyādha on the Subtlety of Dharma, Karma, and the Continuity of the Jīva (Āraṇyaka-parva 200)
अथैतत् सकल॑ं कच्छपेनोदाद्वतं श्रुत्वा तदनन्तरं देवलोकाद् देवरथ: प्रादुरासीद् वाचश्चाश्रूयन्तेन्द्रदमुम्न॑ प्रति प्रस्तुतस्ते स्वर्गों यथोचितं स्थान प्रतिपद्यस्व कीर्तिमानस्यव्यग्रो याहीति,“कच्छपके मुँहसे ये सारी बातें सुन लेनेके पश्चात् देवलोकसे एक दिव्य रथ आकर प्रकट हुआ और उसमेंसे इन्द्रद्युम्नके प्रति कही हुई कुछ बातें सुनायी देने लगीं--“राजन! आपके लिये स्वर्गलोक प्रस्तुत है। वहाँ चलकर यथोचित स्थान ग्रहण करें। आप कीर्तिमान् हैं। अतः निश्चिन्त होकर स्वर्गलोककी यात्रा करें”
Vaiśampāyana uvāca: athaitat sakalaṁ kacchapenodāhṛtaṁ śrutvā tadanantaraṁ devalokād devarathaḥ prādurāsīt, vācaś cāśrūyanta indradyumnaṁ prati—prastutas te svargo; yathocitaṁ sthānaṁ pratipadyasva; kīrtimān asi; avyagraḥ yāhīti.
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—കച്ചപൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി കേട്ട ഉടനെ ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ദിവ്യരഥം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് വാക്കുകൾ കേൾക്കപ്പെട്ടു—“രാജാവേ! നിനക്കായി സ്വർഗം ഒരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ ചെന്നു യഥോചിതമായ സ്ഥാനം സ്വീകരിക്ക. നീ കീർത്തിമാനാണ്; അതിനാൽ ആശങ്കയില്ലാതെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെടുക.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical idea that sustained virtue and rightful conduct culminate in a fitting reward: the renowned king is invited to assume his proper station in heaven, and he is urged to proceed without anxiety—suggesting confidence grounded in dharma and earned merit.
After the tortoise’s full account is heard, a divine chariot appears from the celestial realm, and an unseen proclamation addresses Indradyumna, announcing that heaven is prepared for him and instructing him to go and take his appropriate place there.