Shloka 13
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजड़मे । नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे
tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaḍame | naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ലോകം ഏകാർണവമായി മാറി സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചപ്പോൾ; ദേവാസുരഗണങ്ങൾ നശിച്ച് മഹാനാഗങ്ങളും സമൂലമായി ഒടുങ്ങിയപ്പോൾ—ആ മഹാപ്രളയത്തിൽ സൂര്യനും ഇല്ല, അഗ്നിയും ഇല്ല, വായുവും ഇല്ല, ചന്ദ്രനും ഇല്ല; അന്തരീക്ഷവും ഇല്ല, ഭൂമിയും ഇല്ല—ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല। അപ്പോൾ സകല ചരാചരവും ആ ഏക ജലരാശിയിൽ മുങ്ങി അദൃശ്യമാകും। ആ സമയത്ത് അമിതാത്മാവായ ബ്രഹ്മ മാത്രം നിലനിൽക്കും; അവന്റെ ഭക്തി-ഉപാസന മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes impermanence: even gods, asuras, and primeval beings are swept away in cosmic dissolution. What remains meaningful is orientation toward the supreme principle (here framed as Brahmā/Īśvara) through devotion and contemplation, rather than reliance on worldly status or power.
Vaiśampāyana describes the scene of mahāpralaya: the cosmos collapses into a single ocean, and all categories of beings—immovable and moving, divine and demonic, even great serpents—are destroyed or disappear beneath the waters.