Shloka 10
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
कर्णिकोद्धरणं दिव्यं ब्रह्यण: कामरूपिण: । रत्नालंकारयोगाशभ्यां दृग्भ्यां दुष्टस्त्वया पुरा
vaiśampāyana uvāca | karṇikoddharaṇaṃ divyaṃ brahmaṇaḥ kāmarūpiṇaḥ | ratnālaṃkārayogābhyāṃ dṛgbhyāṃ dṛṣṭas tvayā purā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— മുമ്പ് നീ വൈരാഗ്യവും അഭ്യാസവും ജനിപ്പിച്ച ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ ഹൃദയപദ്മത്തിന്റെ കർണികയുടെ ആ അത്ഭുതകരമായ, അലൗകിക ‘ഉന്മീലനം’ ദർശിച്ചു—ഇച്ഛാനുസാരം രൂപം ധരിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ ബ്രഹ്മന്റെ സാക്ഷാത്കാരത്തിനും, രത്നമയ തേജസ്സാൽ അലങ്കൃതമായ ജഗത്കാരണന്റെ ദർശനത്തിനും അതു വഴിയായി। അതുകൊണ്ട് നാരായണസന്നിധിയിൽ വസിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരിൽ നീ ശ്രേഷ്ഠൻ; പരലോകങ്ങളിൽ നിന്റെ മഹിമ സർവ്വത്ര പാടപ്പെടുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a devotee’s spiritual maturity: through disciplined yoga (abhyāsa) and detachment (vairāgya), one gains inner vision capable of directly realizing the all-pervading Brahman/Nārāyaṇa. Ethical emphasis falls on sustained practice, purity of intention, and devotion that culminates in direct insight rather than mere belief.
Vaiśampāyana is describing and lauding a person’s prior yogic accomplishment—an inner ‘unfolding’ of the heart-lotus leading to repeated direct perception of the divine cosmic source. The statement functions as encomium (praise) within the ongoing discourse, establishing the addressee’s authority and sanctity.