Shloka 38
Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā
Indraloka-gamana
एवमेतदनिर्देश्यं मार्गमावृत्य भानुमान् । पुन: सृजति वर्षाणि भगवान् भावयन् प्रजा:,'शीतकी सृष्टि करनेकी इच्छासे ही सूर्यदेव दक्षिण दिशाका आश्रय लेते हैं, इसलिये समस्त प्राणियोंपर शीतकालका प्रभाव पड़ने लगता है। दक्षिणायनसे निवृत्त होनेपर वे भगवान् सूर्य स्थावर-जंगम सभी प्राणियोंका तेज अपने तेजसे हर लेते हैं, यही कारण है कि मनुष्योंको पसीना, थकावट, आलस्य और ग्लानिका अनुभव होता है तथा प्राणी सदा निद्राका ही बार-बार सेवन करते हैं। इस प्रकार इस अन्तरिक्ष मार्गको आवृत करके समस्त प्रजाकी पुष्टि करते हुए भगवान् सूर्य पुन: वर्षाकी सृष्टि करते हैं
evam etad anirdeśyaṃ mārgam āvṛtya bhānumān | punaḥ sṛjati varṣāṇi bhagavān bhāvayan prajāḥ ||
ഇങ്ങനെ ആ വിവരണാതീതമായ ആകാശപഥം മറച്ചുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഭാനു വീണ്ടും മഴയെ സൃഷ്ടിച്ചു സർവ്വപ്രജകളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ ക്രമബദ്ധമായ ഗതിയും പഥഗോപനവും കൊണ്ടു ഋതുക്കളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ശീതവും ഉഷ്ണവും മഴയും യഥാകാലത്ത് എത്തി ജീവികളെ താങ്ങുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Sun as a divine regulator of cosmic order: by veiling his celestial course and moving in due season, he sustains life by producing rain and thereby nourishes all beings. It frames seasonal change as purposeful governance that supports the world.
Vaiśampāyana explains a cosmological process: the Sun, after obscuring his subtle path in the sky, again generates rainfall. This action is described as an intentional, beneficent act that promotes the flourishing of all creatures.