Shloka 17
Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā
Indraloka-gamana
यमाहु: सर्वभूतानां प्रकृते: प्रकृति धरुवम् । अनादिनिधन देवं प्रभुं नारायणं परम्,“जो समस्त प्राणियोंकी पञ्चभूतमयी प्रकृतिके अक्षय उपादान हैं, जिन्हें ज्ञानी पुरुष अनादि अनन्त दिव्य-स्वरूप परम प्रभु नारायण कहते हैं, उनका उत्तम स्थान उस ब्रह्मलोकसे भी ऊपर प्रकाशित हो रहा है। देवता भी उन सर्वतेजोमय शुभस्वरूप भगवान्का सहज ही दर्शन नहीं कर पाते। राजन! परमात्मा विष्णुका वह स्थान सूर्य और अग्निसे भी अधिक तेजस्वी है और अपनी ही प्रभासे प्रकाशित होता है। देवताओं और दानवोंके लिये उसका दर्शन अत्यन्त कठिन है
yam āhuḥ sarvabhūtānāṁ prakṛteḥ prakṛti dhruvam | anādinidhanaṁ devaṁ prabhuṁ nārāyaṇaṁ param ||
സകലഭൂതങ്ങളുടെ പ്രകൃതിക്കും അക്ഷയാധാരമായ—പ്രകൃതിയുടെ പ്രകൃതി തന്നെയായ—അനാദി-അനന്തനായ ദേവൻ, പരമപ്രഭു നാരായണൻ; അവന്റെ ഉത്തമധാമം ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കാളും മുകളിലായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അത് സ്വന്തം തേജസ്സാൽ തന്നെ ദീപ്തമാണ്; സൂര്യനും അഗ്നിയുംക്കാൾ അധികം പ്രഭാമയം. ദേവന്മാർക്കും ആ സർവ്വതേജോമയ ശുഭസ്വരൂപത്തിന്റെ ദർശനം എളുപ്പമല്ല; ദേവരും ദാനവരും—ഇരുവർക്കും—അവന്റെ ദർശനം അത്യന്തം ദുഷ്കരം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts Nārāyaṇa/Viṣṇu as the beginningless, endless supreme Lord—beyond even Brahmaloka—whose abode is self-luminous and whose direct vision is difficult even for gods and dānavas, emphasizing transcendence and the limits of ordinary celestial power.
Vaiśampāyana is describing the supreme status and radiance of Nārāyaṇa, characterizing Him as the imperishable ground of beings and the source behind Prakṛti, while stressing that His realm and vision surpass what even divine beings can readily attain.