Shloka 44
इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः
Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas
न च मन्युस्त्वया कार्यो भीमसेनस्य पाण्डव | कालेनैते हताः पूर्व निमित्तमनुजस्तव,'पाण्डुनन्दन! तुम्हें भीमसेनपर क्रोध नहीं करना चाहिये। ये यक्ष और राक्षस कालके द्वारा पहले ही मारे गये थे। तुम्हारे भाई तो इसमें निमित्तमात्र हुए हैं
na ca manyus tvayā kāryo bhīmasenasya pāṇḍava | kālenaitē hatāḥ pūrvaṁ nimittam anujas tava ||
“ഹേ പാണ്ഡവ, ഭീമസേനനോടു നീ കോപിക്കരുത്. ഈ യക്ഷരും രാക്ഷസരും കാലത്താൽ മുൻപേ തന്നെ ഹതരാകുവാൻ നിശ്ചിതരായിരുന്നു; നിന്റെ അനുജൻ വെറും നിമിത്തമാത്രം.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Do not cling to anger or blame when events unfold under the larger force of Kāla (Time/destiny); human actors may be only nimitta—instrumental causes—within a broader moral-cosmic order.
Vaiśampāyana counsels a Pāṇḍava not to be angry with Bhīma for the deaths of certain Yakṣas and Rākṣasas, explaining that their death was already ordained by Time and Bhīma merely served as the immediate instrument.