Shloka 23
इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः
Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas
अथाभ्रघनसंकाशं गिरिशृज्भमिवोच्छितम्,फिर तो सेवकोंने सुनहरे बादलोंकी घटाके सदृश विशाल पर्वतशिखरके समान ऊँचा रथ जोतकर तैयार किया। उसमें सुवर्णमालाओंसे विभूषित गन्धर्वदेशीय घोड़े जुते हुए थे। वे सर्वगुणसम्पन्न उत्तम अश्व तेजस्वी, बलवान् और अश्वोचित गुणोंसे युक्त थे। उनकी आँखें निर्मल थीं और उन्हें नाना प्रकारके रत्नमय आभूषण पहनाये गये थे। रथमें जुते हुए वे शोभाशाली अभश्व शीघ्रगामी थे। उन्हें देखकर ऐसा जान पड़ता था, मानो वे अभी सब कुछ लाँघ जायँगे
atha abhraghana-saṅkāśaṃ giri-śṛṅgam ivocchritam | rathaṃ yojayitvā sevakāḥ samupasthāpayām āsuḥ || tasmin suvarṇa-mālābhiḥ vibhūṣitā gandharva-deśīyā aśvā yuktāḥ | te sarva-guṇa-sampannā uttamā aśvāḥ tejasvinaḥ balavantaś ca aśvocita-guṇair yuktāḥ | teṣāṃ netrāṇi nirmalāni, nānā-ratna-mayair ābharaṇaiś ca alaṅkṛtāḥ | ratha-yuktāḥ śobhanāḥ śīghra-gāminaḥ, dṛṣṭvā caivaṃ pratibhāti yathā te sarvaṃ laṅghayiṣyanta iti ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ സേവകർ രഥം കെട്ടി ഒരുക്കി; അത് പർവ്വതശിഖരത്തെപ്പോലെ ഉയർന്നതും, സ്വർണ്ണമഴമേഘങ്ങളുടെ ഘനസമൂഹത്തെപ്പോലെ ഗാഢമായി ദീപ്തിയുള്ളതുമായിരുന്നു. അതിൽ സ്വർണ്ണമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഗന്ധർവ്വദേശീയ ഉത്തമാശ്വങ്ങൾ കെട്ടിയിരുന്നു—തേജസ്സും ബലവും നിറഞ്ഞ, അശ്വോചിതമായ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായവർ. അവരുടെ കണ്ണുകൾ നിർമ്മലമായിരുന്നു; നാനാവിധ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അവർ സജ്ജീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. രഥത്തിൽ കെട്ടിയ ആ ശോഭയുള്ള വേഗാശ്വങ്ങളെ കണ്ടാൽ, വഴിയിൽ വരുന്നതെല്ലാം അവർ ലംഘിച്ചുപോകുമെന്നപോലെ തോന്നി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights controlled strength: immense speed and power are made meaningful when harnessed to rightful purpose and service. Splendour is not mere display; it signifies readiness, discipline, and the ordered use of capability.
Vaiśaṃpāyana describes attendants preparing a magnificent chariot and yoking superb Gandharva-breed horses, richly adorned and extraordinarily swift, giving the impression that they could surmount any obstacle.