Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अर्जुनागमनम्

Arjuna’s Arrival and Reunion on the Sacred Mountain

चित्रा विविधवर्णाभ श्षित्रमञज्जरिधारिण: । अचिन्त्या विविधास्तत्र ट्रमा: परमशोभिन:,वहाँके अत्यन्त शोभाशाली विविध वृक्ष नाना प्रकारकी कान्तिसे प्रकाशित हो रहे थे। उनकी मज्जरियाँ विचित्र दिखायी देती थीं। वे सब-के-सब और अकथनीय जान पड़ते थे। भरतश्रेष्ठ भीमने राक्षसराज कुबेरके उस स्थानको नाक समुदायसे सुशोभित तथा विचित्र मालाओंसे विभूषित देखा

vaiśampāyana uvāca | citrā vividhavarṇābhāḥ kṣitram añjaridhāriṇaḥ | acintyā vividhās tatra drumāḥ paramaśobhinaḥ |

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ അത്യന്തം ശോഭയുള്ള പലവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ വിവിധ വർണ്ണകാന്തികളാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു. അവയുടെ മഞ്ജരികളും പുഷ്പ-ഫലഗുച്ചങ്ങളും അത്ഭുതകരമായി, വിവരണാതീതമായി തോന്നി. അപ്പോൾ ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ യക്ഷരാജൻ കുബേരന്റെ ആ പ്രദേശം നാഗസമൂഹങ്ങളാൽ ശോഭിതവും വിചിത്രമാലകളാൽ വിഭൂഷിതവും ആയി കണ്ടു।

चित्राःvariegated, wonderful
चित्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र
Formfeminine, nominative, plural
विविधवर्णाभाःhaving the luster of many colors
विविधवर्णाभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध-वर्ण-आभा
Formfeminine, nominative, plural
चित्रम्strangely, wonderfully (as an object/qualifier)
चित्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्र
Formneuter, accusative, singular
मञ्जरीधारिण्यःbearing clusters/blossom-sprays
मञ्जरीधारिण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमञ्जरी-धारिन्
Formfeminine, nominative, plural
अचिन्त्याःinconceivable, beyond thought
अचिन्त्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअचिन्त्य
Formfeminine, nominative, plural
विविधाःvarious, manifold
विविधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविध
Formfeminine, nominative, plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formtrue
द्रुमाःtrees
द्रुमाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुम
Formmasculine, nominative, plural
परमशोभिनःsupremely splendid
परमशोभिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-शोभिन्
Formmasculine, nominative, plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma
K
Kubera
Y
Yakṣas
N
Nāgas
T
trees (drumāḥ)
G
garlands (mālāḥ)

Educational Q&A

The verse cultivates awe (vismaya) and humility: some aspects of the cosmos—especially divine or semi-divine realms—are described as 'acintya' (beyond thought), reminding the listener to approach such power and beauty with reverence and self-restraint rather than possession or pride.

Vaiśampāyana narrates Bhīma’s sight of Kubera’s splendid region: multicolored, extraordinarily beautiful trees with remarkable clusters of blossoms/fruits, and an area adorned by Nāga hosts and garlands—signaling that the Pāṇḍavas have reached a wondrous, otherworldly domain.