Shloka 21
अर्जुनागमनम्
Arjuna’s Arrival and Reunion on the Sacred Mountain
“भरतश्रेष्ठ! गरुडके पंखसे उठी हुई वायुके वेगसे उस दिन उस महान् पर्वतसे जो पाँच रंगके फूल अश्वरथा नदीके तटपर गिराये गये थे, उन्हें सब प्राणियोंने प्रत्यक्ष देखा। मुझे याद है, खाण्डव वनमें तुम्हारे महामना भाई सत्यप्रतिज्ञ अर्जुनने गन्धर्वों, नागों, राक्षसों तथा देवराज इन्द्रको भी युद्धमें आगे बढ़नेसे रोक दिया था। बहुत-से भयंकर मायावी राक्षस उनके हाथों मारे गये और उन्होंने गाण्डीव नामक धनुष भी प्राप्त कर लिया
vaiśampāyana uvāca |
bharataśreṣṭha! garuḍasya pakṣotthitavāyuvegena tasmin divase tasmin mahāpārvatāt ye pañcavarṇāḥ puṣpāṇi aśvarathānadītīre nipātitāni, tāni sarvaprāṇibhiḥ pratyakṣam adṛśyanta | mama smṛtir asti—khāṇḍavavane tava mahāmanā bhrātā satyapratijñaḥ arjunaḥ gandharvān nāgān rākṣasāṃś ca devarājam indram api yuddhe ’gre prasarpitum avārayat | bahavaḥ bhīṣaṇā māyāvino rākṣasāḥ tasya hastair nihātāḥ, sa ca gāṇḍīvaṃ nāma dhanuḥ prāptavān |
വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—“ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! അന്നേദിവസം ഗരുഡന്റെ ചിറകുകളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ ആ മഹാപർവതത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ചുനിറമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ പറന്ന് അശ്വരഥാ നദീതീരത്ത് വീണു; സകല ജീവികളും അവയെ പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു. എനിക്കു കൂടി സ്മരണയുണ്ട്—ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ നിന്റെ മഹാമനസ്സുള്ള, സത്യപ്രതിജ്ഞനായ സഹോദരൻ അർജുനൻ ഗന്ധർവർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ, ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരെയ്ക്കും യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറാൻ അനുവദിക്കാതെ തടഞ്ഞു. അനവധി ഭയങ്കരമായ മായാവി രാക്ഷസർ അവന്റെ കൈകളാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; ‘ഗാണ്ഡീവ’ എന്ന ധനുസ്സും അവൻ പ്രാപിച്ചു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the authority of direct perception and remembered testimony in epic narration, while ethically elevating steadfastness to one’s vow (satya) and disciplined martial power—Arjuna’s strength is shown not merely in killing, but in restraining even divine and semi-divine forces from unjust advance.
Vaiśampāyana describes a wondrous sign: five-colored flowers blown by the wind from Garuḍa’s wings fall on the Aśvarathā riverbank, witnessed by all. He then recalls Arjuna’s earlier feat in the Khāṇḍava forest, where Arjuna checked Gandharvas, Nāgas, Rākṣasas, and even Indra in battle, slew many illusion-wielding Rākṣasas, and obtained the famed bow Gāṇḍīva.