Shloka 13
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ तीर्त्वा गां पालयिष्यसि । तत् तु राजा वचस्तेषां प्रतिगृह्य तपस्विनाम्,“धर्मज्ञ! तुम क्षत्रियरधर्मके अनुसार इस संकटसे पार होकर सारी पृथ्वीका पालन करोगे।” राजा युधिष्ठिरने उन तपस्वी ब्राह्मणोंका यह आशीर्वाद शिरोधार्य किया और वे परंतप नरेश उन ब्राह्मणों तथा भाइयोंके साथ वहाँसे प्रस्थित हुए। घटोत्कच आदि राक्षस भी उनकी सेवाके लिये पीछे-पीछे चले। राजा युधिष्ठिर महर्षि लोमशके द्वारा सर्वथा सुरक्षित थे
kṣatradharmeṇa dharmajña tīrtvā gāṃ pālayiṣyasi | tat tu rājā vacas teṣāṃ pratigṛhya tapasvinām ||
“ധർമ്മജ്ഞാ, ക്ഷത്രധർമ്മം അനുസരിച്ച് ഈ പ്രതിസന്ധി കടന്ന് നീ ഭൂമിയെ പാലിക്കും.” തപസ്വി ബ്രാഹ്മണരുടെ ഈ വാക്ക് രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ ആശീർവാദമായി സ്വീകരിച്ച് ശിരസാവഹിച്ചു. തുടർന്ന് ശത്രുസന്താപകനായ ആ നരേശൻ ആ ബ്രാഹ്മണരോടും സഹോദരന്മാരോടും കൂടി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഘടോത്കചാദി രാക്ഷസർ സേവാർത്ഥം പിന്നാലെ പിന്നാലെ നടന്നു. മഹർഷി ലോമശന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരൻ സർവ്വഥാ സുരക്ഷിതനായിരുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse affirms that steadfastness in one’s svadharma—here, kṣatriya-dharma—enables one to overcome adversity and become fit to protect society; righteous governance is presented as the ethical outcome of enduring hardship with duty and restraint.
Ascetic brāhmaṇas bless Yudhiṣṭhira, predicting he will surmount the crisis and rule the earth; he respectfully accepts their words and departs with his brothers, accompanied by serving rākṣasas like Ghaṭotkaca, while being kept safe under the guidance of the sage Lomaśa.