Shloka 18
अष्टावक्र-प्रवेशः तथा ब्रह्मोद्य-प्रारम्भः
Aṣṭāvakra’s Entry and the Opening of the Brahmodya
ततो वर्षे द्वादशे श्वेतकेतु- रष्टावक्रं पितुरड्के निषण्णम् | अपाकर्षद् गृह पाणौ रुदन्तं नायं तवाड्कः: पितुरित्युक्तवांश्व,तदनन्तर एक दिन, जब अष्टावक्रकी आयु बारह वर्षकी थी और वे पितृतुल्य उद्दालक मुनिकी गोदमें बैठे हुए थे, उसी समय श्वेतकेतु वहाँ आये और रोते हुए अष्टावक्रका हाथ पकड़कर उन्हें दूर खींच ले गये। इस प्रकार अष्टावक्रको दूर हटाकर श्वेतकेतुने कहा--'यह तेरे बापकी गोदी नहीं है!
tato varṣe dvādaśe śvetaketur aṣṭāvakraṃ pitur aṅke niṣaṇṇam | apākarṣad gṛhya pāṇau rudantaṃ nāyaṃ tavāṅkaḥ pitur ity uktavān ||
പിന്നെ പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ ശ്വേതകേതു അഷ്ടാവക്രനെ തന്റെ പിതാവിന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. കരയുന്ന ബാലന്റെ കൈ പിടിച്ച് വലിച്ചുമാറ്റി അവൻ പറഞ്ഞു—“ഇത് നിന്റെ പിതാവിന്റെ മടിയല്ല.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
Truth (satya) should be spoken with sensitivity: even a fact about parentage, if delivered harshly, becomes ethically problematic. The verse implicitly contrasts factual correctness with compassionate conduct, pointing to dharma as truth guided by kindness.
When Aṣṭāvakra is twelve, he is sitting in the lap of the father-figure (Uddālaka). Śvetaketu arrives, takes the crying boy by the hand, pulls him away, and says that this is not his father’s lap—introducing a painful revelation about Aṣṭāvakra’s parentage and setting up the ensuing story.