Shloka 14
Somaka–Jantu Ākhyāna: Desire-Driven Sacrifice and Shared Karmic Consequence
मत्कृते हि महाभाग: पच्यते नरकाग्निना । (सो5हमात्मानमाधास्ये नरकान्मुच्यतां गुरु: ।) तब नरकाग्निसे अधिक संतप्त होते हुए पुरोहितने कहा--“राजन! मैंने तुम्हें जो (तुम्हारे पुत्रकी आहुति देकर) यज्ञ करवाया था, उसी कर्मका यह फल है' यह सुनकर राजर्षि सोमकने धर्मराजसे कहा--“भगवन्! मैं इस नरकमें प्रवेश करूँगा। आप मेरे पुरोहितको छोड़ दीजिये। वे महाभाग मेरे ही कारण नरकाग्निमें पक रहे हैं। अतः मैं अपने- आपको नरकमें रखूँगा, परंतु मेरे गुरुजीको उससे छुटकारा मिल जाना चाहिये” ।। १२-१३ न ! धर्म उवाच नान्य: कर्तु: फलं राजन्नुपभुड्धक्ते कदाचन । इमानि तव दृश्यन्ते फलानि वदतां वर,धर्मने कहा--राजन्! कताके सिवा दूसरा कोई उसके किये हुए कर्मोका फल कभी नहीं भोगता है। वक्ताओंमें श्रेष्ठ महाराज! तुम्हें अपने पुण्यकर्मोंके फलस्वरूप जो ये पुण्य लोक प्राप्त हुए हैं, प्रत्यक्ष दिखायी देते हैं
matkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā | (so’ham ātmānam ādhāsye narakān mucyatāṁ guruḥ |)
“എന്റെ കാരണത്താലാണ് ഈ മഹാഭാഗൻ നരകാഗ്നിയിൽ വെന്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഞാൻ തന്നെ നരകത്തിൽ ഏൽപ്പിക്കും; എന്റെ ഗുരുവിനെ മോചിപ്പിക്കണം.” അപ്പോൾ ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—“രാജൻ! കർത്താവല്ലാതെ മറ്റാരും ഒരിക്കലും അവന്റെ കർമഫലം അനുഭവിക്കുകയില്ല. വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! നിന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി ഈ പുണ്യലോകങ്ങൾ നിനക്ക് പ്രത്യക്ഷമായി ദൃശ്യമാകുന്നു.”
धर्म उवाच
Educational Q&A
Dharma asserts the principle of karma-phala: no one other than the agent (kartṛ) truly experiences the result of an action. Even compassionate intentions cannot mechanically transfer karmic consequences from one person to another.
Seeing his priest suffering in hell, King Somaka offers to enter hell himself so that his guru may be freed. Dharma responds by emphasizing that each person must bear the fruit of his own deeds, setting a doctrinal boundary to Somaka’s proposed substitution.