Shloka 1
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २२ श्लोक हैं) #22. #+( 9) #:५../ &::./ दशाधिकशततमो<् ध्याय: नन््दा तथा कौशिकीका माहात्म्य, ऋष्यश्रृंग मुनिका उपाख्यान और उनको अपने राज्यमें लानेके लिये राजा लोमपादका प्रयत्न वैशम्पायन उवाच ततः प्रयात: कौन्तेय: क्रमेण भरतर्षभ । नन्दामपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! तदनन्तर कुन्तीनन्दन युधिष्ठिर क्रमश: आगे बढ़ने लगे। उन्होंने पाप और भयका निवारण करनेवाली नन््दा और अपरनन्दा--इन दो नदियोंकी यात्रा की
vaiśampāyana uvāca
tataḥ prayātaḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabha |
nandām aparanandāṃ ca nadyau pāpabhayāpahe ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ക്രമേണ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. പാപവും ഭയവും അകറ്റുന്ന നന്ദാ, അപരനന്ദാ എന്നീ രണ്ടു നദികളിലെത്തി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames sacred travel as ethically transformative: approaching tīrthas (holy rivers) is portrayed as a means to lessen pāpa (moral stain) and bhaya (fear), reinforcing the Mahābhārata’s theme that dharmic conduct includes purification, restraint, and reverence for sacred places.
During the Pāṇḍavas’ forest period, Yudhiṣṭhira continues the journey in stages and reaches two rivers—Nandā and Aparanandā—introduced as fear- and sin-dispelling waters, setting the scene for the chapter’s broader tīrtha-mahātmya and ensuing episodes.