Shloka 5
सगरोपाख्यानम् (Sagara-Upākhyāna): Śiva’s boon and the extraordinary birth of Sagara’s progeny
नाहमात्मेच्छया शैलं करोम्येनं प्रदक्षिणम् एष मार्ग: प्रदिष्टो मे यैरिदं निर्मितं जगत्,उन्हें ऐसा करते देख विन्ध्यगिरिने उनसे कहा--'भास्कर! जैसे आप मेरुकी प्रतिदिन परिक्रमा करते हैं, उसी तरह मेरी भी कीजिये।' यह सुनकर भगवान् सूर्यने गिरिराज विन्ध्यसे कहा--'गिरिश्रेष्ठ! मैं अपनी इच्छासे मेरुगिरिकी परिक्रमा नहीं करता हूँ। जिन्होंने इस संसारकी सृष्टि की है, उन विधाताने मेरे लिये यही मार्ग निश्चित किया है"
Lomaśa uvāca: nāham ātma-icchayā śailaṃ karomy enaṃ pradakṣiṇam; eṣa mārgaḥ pradiṣṭo me yair idaṃ nirmitaṃ jagat.
സൂര്യൻ പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ എന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഈ പർവ്വതത്തെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നില്ല. ഈ ലോകം നിർമ്മിച്ചവരാണ് എനിക്കായി ഇതേ മാർഗം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.’
लोमश उवाच
Educational Q&A
Even powerful beings do not act merely from personal preference; they follow an established cosmic ordinance. The ethical implication is restraint: one should align one’s actions with dharma and the rightful order rather than with ego-driven desire.
In the Vindhya–Sūrya episode as recounted by Lomaśa, Vindhya requests the Sun to circumambulate it as the Sun does Meru. The Sun replies that his movement is not a matter of personal choice; it is the path fixed by the world’s ordainer/creator.