Shloka 4
Adhyāya 96: Nārada Guides Mātali in Varuṇa’s Realm
Varuṇa-loka Darśana
निमित्तमरणाश्षान्ये चन्द्रसू्यों मही जलम् | वायुरग्निस्तथा55काशं ग्रहास्तारागणास्तथा,अन्य सब लोग तो किसी-न-किसी निमित्तसे मृत्युको प्राप्त होते ही हैं। चन्द्रमा, सूर्य, पृथ्वी, जल, वायु, अग्नि, आकाश, ग्रह तथा नक्षत्र--ये सभी नाशवान् हैं
nimitta-maraṇāś cānye candra-sūryau mahī jalam | vāyur agnis tathākāśaṁ grahās tārā-gaṇās tathā ||
കണ്വൻ പറഞ്ഞു—മറ്റെല്ലാ ജീവികളും ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ഭൂമിയും ജലവും, വായുവും അഗ്നിയും, ആകാശവും, ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളും—ഇവയെല്ലാം നശ്വരമാണ്.
कण्व उवाच
Educational Q&A
The verse teaches universal impermanence: death comes to all conditioned beings, and even the grand cosmic elements and luminaries are not eternal. This supports an ethical stance of detachment and sober discernment in decision-making.
In Udyoga Parva, Kaṇva speaks reflectively, emphasizing that mortality is unavoidable and not limited to humans; even cosmic entities are subject to dissolution. The statement functions as counsel meant to temper pride, fear, and rash action during the tense pre-war deliberations.