Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

कण्वोपदेशः—नश्वरबलविवेकः तथा मातलिगुणकेश्याः आख्यानारम्भः

Kaṇva’s Counsel on Impermanent Power; Opening of the Mātali–Guṇakeśī Narrative

निर्माता सर्वलोकानामीश्रवर: सर्वकर्मवित्‌ | यस्य नारायणो बन्धुरजुनो दुःसहो युधि

nirmātā sarvalokānām īśvaraḥ sarvakarmavit | yasya nārāyaṇo bandhur arjuno duḥsaho yudhi rājān ||

രാജാവേ! സർവലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവും സർവകർമ്മജ്ഞനുമായ ഈശ്വരൻ നാരായണൻ ആരുടെ ബന്ധുവും സഹായിയുമോ, ആ മനുഷ്യരൂപധാരിയായ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ അപ്രതിരോധ്യൻ ആകുന്നു.

निर्माताcreator
निर्माता:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्मातृ (√मा + नि, कर्तृ-प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलोकानाम्of all worlds
सर्वलोकानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वलोक (सर्व + लोक)
FormMasculine, Genitive, Plural
ईश्वरःLord, ruler
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वकर्मवित्knower of all actions/rites
सर्वकर्मवित्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वकर्मविद् (सर्व + कर्म + विद्)
FormMasculine, Nominative, Singular
यस्यwhose
यस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नारायणःNarayana (Vishnu/Krishna)
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
बन्धुःkinsman, ally
बन्धुः:
Karta
TypeNoun
Rootबन्धु
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
दुःसहःhard to withstand, irresistible
दुःसहः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःसह (दुर् + सह)
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

राम उवाच

R
Rāma
A
Arjuna
N
Nārāyaṇa
K
King (rājan)

Educational Q&A

The verse emphasizes that true invincibility is not merely personal prowess but the alignment of a righteous warrior with divine support; Arjuna’s battlefield supremacy is grounded in Nārāyaṇa’s protective alliance and omniscient lordship.

Rāma addresses a king and underscores Arjuna’s formidable nature in war, explaining that Arjuna cannot be easily overcome because Nārāyaṇa—the creator and knower of all actions—stands with him as a close supporter.