Shloka 60
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
क्षत्रधर्मादमेयात्मा नाकम्पत युधिष्ठिर: । उस दयनीय अवस्थामें पहुँचकर अपनी महारानी कृष्णाको सभामें (तिरस्कारपूर्वक) लायी गयी देखकर भी महामना युधिष्ठिर अपने क्षत्रियधर्मसे विचलित नहीं हुए ।। अहं तु तव तेषां च श्रेय इच्छामि भारत,भारत! मैं तो आपका और पाण्डवोंका भी कल्याण ही चाहता हूँ। राजन! आप समस्त प्रजाको धर्म, अर्थ और सुखसे वंचित न कीजिये। इस समय आप अनर्थको ही अर्थ और अर्थको ही अपने लिये अनर्थ मान रहे हैं
kṣatradharmād ameyātmā nākampata yudhiṣṭhiraḥ | ahaṃ tu tava teṣāṃ ca śreya icchāmi bhārata ||
ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ അചഞ്ചലനായ മഹാത്മാ യുധിഷ്ഠിരൻ കുലുങ്ങിയില്ല. എന്നാൽ, ഹേ ഭാരതാ! ഞാൻ നിങ്ങളുടെതും അവരുടെതും—ഇരുവരുടെയും—ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പ്രജയെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, സുഖം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വഞ്ചിക്കരുത്—ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ നാശത്തെയേ ലാഭമെന്നും, യഥാർത്ഥ ലാഭത്തെ തന്നെ നിങ്ങളുടെ അനർത്ഥമെന്നും കരുതുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True kingship and ethical judgment prioritize śreyas—lasting welfare grounded in dharma—over short-term, self-centered calculations. A ruler should not, through delusion or pride, deprive the people of dharma, artha, and sukha by mistaking ruin for gain.
The narrator (Vaiśampāyana) highlights Yudhiṣṭhira’s unwavering adherence to kṣatriya-dharma and then frames a counsel addressed to a Bhārata king: seek mutual welfare, avoid policies that harm the realm, and recognize that the present course confuses true benefit with harm.