Shloka 41
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
द्वादशेमानि वर्षाणि बने निर्व्युषितानि नः । त्रयोदशं तथाज्ञातैः सजने परिवत्सरम्,“बारह वर्षोतक हमने निर्जन वनमें निवास किया है और तेरहवाँ वर्ष जनसमुदायसे भरे हुए नगरमें अज्ञात रहकर बिताया है
dvādaśemāni varṣāṇi vane nirvyuṣitāni naḥ | trayodaśaṃ tathājñātaiḥ sajane parivatsaram ||
ഞങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടു വർഷം ജനവാസമില്ലാത്ത വനത്തിൽ വസിച്ചു; പതിമൂന്നാം വർഷവും ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞ നഗരത്തിൽ ആരും തിരിച്ചറിയാതെ ഒരു പൂർണ്ണവർഷം കഴിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights fidelity to dharma through strict observance of a pledged condition: enduring hardship (forest exile) and disciplined self-restraint (living incognito) to uphold truth and rightful claim.
In the Udyoga Parva context, the completion of the Pāṇḍavas’ mandated term—twelve years in the forest and the thirteenth year in concealment—is being stated, establishing their eligibility to demand the return of their kingdom and setting the stage for negotiations and conflict.