Shloka 42

उद्योगपर्व — अध्याय ९३: कृष्णस्य धृतराष्ट्रोपदेशः

Kṛṣṇa’s Counsel to Dhṛtarāṣṭra in the Assembly

Devanagari script

अभ्यभाषत दाशार्हों भीष्म शान्तनवं शनै: । पार्थिवीं समितिं द्रष्टमूषयो$भ्यागता नूप,राजाओंके बीचमें खड़े हुए शत्रुनगरविजयी परंतप श्रीकृष्णने देखा कि आकाशमें कुछ ऋषि-मुनि खड़े हैं। उन नारद आदि महर्षियोंको देखकर श्रीकृष्णने धीरेसे शान्तनुनन्दन भीष्मसे कहा-- “नरेश्वर! इस राजसभाको देखनेके लिये ऋषिगण पधारे हैं

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | abhyabhāṣata dāśārho bhīṣma śāntanavaṃ śanaiḥ | pārthivīṃ samitiṃ draṣṭum ṛṣayo 'bhyāgatā nṛpa ||

Translation

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ദാശാർഹൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ശാന്തനുനന്ദനനായ ഭീഷ്മനോടു മൃദുവായി പറഞ്ഞു— “നരേശ്വരാ! ഈ രാജസഭ ദർശിക്കാനായി ഋഷിമാർ എത്തിയിരിക്കുന്നു.” ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നാരദാദി മഹർഷികളെ കണ്ട ശ്രീകൃഷ്ണൻ, രാഷ്ട്രീയ ആലോചനകളും സമീപിക്കുന്ന യുദ്ധവും ഉയർന്ന ധർമ്മ-ആത്മീയ നിരീക്ഷണത്തിന് കീഴിൽ സാക്ഷിയായി കാണപ്പെടുന്നതാണെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു।

Word by Word

• [{'term': 'abhyabhāṣata', 'definition': 'spoke to, addressed (aorist of abhi-√bhāṣ)'}, {'term': 'dāśārhaḥ', 'definition': 'Kṛṣṇa, descendant of the Daśārha/Yādava line'}, {'term': 'bhīṣmaḥ', 'definition': 'Bhīṣma, the grandsire of the Kurus'}, {'term': 'śāntanavam', 'definition': 'son of Śāntanu

• epithet of Bhīṣma'}, {'term': 'śanaiḥ', 'definition': 'gently, slowly, in a low voice'}, {'term': 'pārthivīm samitim', 'definition': 'the royal assembly of kings (lit. ‘earthly’ assembly)'}, {'term': 'draṣṭum', 'definition': 'to see, to behold (infinitive of √dṛś)'}, {'term': 'ṛṣayaḥ', 'definition': 'sages, seers'}, {'term': 'abhyāgatāḥ', 'definition': 'have come near, have arrived'}, {'term': 'nṛpa', 'definition': 'O king (vocative)'}]

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Śrī Kṛṣṇa (Dāśārha)
• Bhīṣma (Śāntanu-nandana/Śāntanava)
• Ṛṣis (sages; implied Nārada and others in the prose context)
• Royal assembly (pārthivī samiti)