Shloka 52
इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
अपावृत्याक्षिपद् वकत्रे शक्रं कोपसमन्वित: । ग्रस्ते वृत्रेण शक्रे तु सम्भ्रान्तास्त्रिदिवेश्वरा:,कुरुश्रष्ठ! वे दोनों क्रोधमें भरे हुए थे। उनमें अत्यन्त घोर संग्राम होने लगा। तदनन्तर कुपित हुए वीर वृत्रासुरने शतक्रतु इन्द्रको पकड़ लिया और मुँह बाकर उन्हें उसके भीतर डाल लिया। वृत्रासुरके द्वारा इन्द्रके ग्रस लिये जानेपर सम्पूर्ण श्रेष्ठ देवता घबरा गये
apāvṛtyākṣipad vaktre śakraṃ kopasamanvitaḥ | graste vṛtreṇa śakre tu sambhrāntās tridiveśvarāḥ ||
കോപം നിറഞ്ഞ വൃത്രൻ വായ് വിശാലമായി തുറന്ന് ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) പിടിച്ച് തന്റെ താടികളിലേക്കെറിഞ്ഞു. വൃത്രൻ ഇന്ദ്രനെ വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ ത്രിദിവത്തിലെ അധിപതികളായ ദേവന്മാർ ഭീതിയിലായി.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the destabilizing power of uncontrolled anger: when wrath governs action, even the mightiest can be overpowered, and the wider community (here, the gods) is shaken. It implicitly warns that strength without self-mastery endangers order and responsibility.
In the battle between Indra (Śakra) and Vṛtra, Vṛtra—enraged—opens his mouth and seizes Indra, swallowing him. Seeing Indra swallowed, the gods of heaven become alarmed and confused.