Shloka 1
इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
अपन हू< बछ। है २ >> नवमो<्ध्याय: इन्द्रके द्वारा त्रिेशिराका वध, वृत्रासुरकी उत्पत्ति, उसके साथ इन्द्रका युद्ध तथा देवताओंकी पराजय युधिछिर उवाच कथमिन्द्रेण राजेन्द्र सभार्येण महात्मना । दुःखं प्राप्तं परं घोरमेतदिच्छामि वेदितुम्,युधिष्ठिरने पूछा--राजेन्द्र! पत्नीसहित महामना इन्द्रने कैसे अत्यन्त भयंकर दुःख प्राप्त किया था? यह मैं जानना चाहता हूँ
Yudhiṣṭhira uvāca: katham indreṇa rājendra sabhāryeṇa mahātmanā | duḥkhaṁ prāptaṁ paraṁ ghoraṁ etad icchāmi veditum ||
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു—രാജേന്ദ്രാ! മഹാമനസ്സനായ ഇന്ദ്രൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ എങ്ങനെ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ദുഃഖം പ്രാപിച്ചു? ഇത് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse models dhārmic inquiry: even the mightiest (Indra) can fall into grievous suffering, so one should seek causes and moral context rather than assume power guarantees righteousness or immunity from consequences.
Yudhiṣṭhira asks the interlocutor (addressed as rājendra) to explain the episode in which Indra, along with his consort, came to experience extreme and terrifying distress—introducing the ensuing account (Triśiras’ slaying, Vṛtra’s rise, and the devas’ setback).