Shloka 38
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
ज्येष्ठोपचायिनं वीरं सहदेवं युधां पतिम् | शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय माद्रीपुत्र प्रचक्ष्य मे,“मधुसूदन श्रीकृष्ण! जो समस्त प्राणियोंके प्रति दयालु, लज्जाशील, महान् अस्त्रवेत्ता, कोमल, सुकुमार, धार्मिक तथा मुझे विशेष प्रिय है; जो महाधनुर्धर शूरवीर सहदेव रणभूमिमें शोभा पानेवाला, सभी भाइयोंका सेवक, धर्म और अर्थके विवेचनमें कुशल तथा युवावस्थासे युक्त है; कल्याणकारी आचारवाले जिस महात्मा सहदेवके आचार-व्यवहारकी सभी भाई प्रशंसा करते हैं, जो बड़े भाईके प्रति अनुरक्त, युद्धोंका नेता और मेरी सेवामें तत्पर रहनेवाला है; उस माद्रीकुमार वीर सहदेवका समाचार मुझे बताऔ
vaiśampāyana uvāca |
jyeṣṭhopacāyinaṃ vīraṃ sahadevaṃ yudhāṃ patim |
śuśrūṣuṃ mama vārṣṇeya mādrīputraṃ pracakṣya me ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ വാർഷ്ണേയാ! ജ്യേഷ്ഠരെ ആദരിക്കുന്ന, യുദ്ധങ്ങളുടെ അധിപനായ ആ വീര സഹദേവൻ—മാദ്രീപുത്രൻ—എന്റെ സേവയിൽ തത്പരനായിരിക്കുന്നവനെക്കുറിച്ച് എനിക്കു പറയുക.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma expressed as humility and disciplined service: true martial excellence is paired with reverence for elders (jyeṣṭhopacāyin) and readiness to serve (śuśrūṣu), presenting Sahadeva as an ethical warrior whose strength is guided by conduct.
In Vaiśampāyana’s narration, Kṛṣṇa is asked to report about Sahadeva. The speaker highlights Sahadeva’s defining qualities—respect for seniors, leadership in battle, and devoted service—framing him as a valued and dutiful member of the Pāṇḍava side.