Shloka 3
उद्योगपर्व — विदुरोक्तिः
Dhṛtarāṣṭra Addressed on Sincerity, Hospitality, and Settlement
भगवान् जनार्दन आहुकवंशी क्षत्रियोंक अधिपति तथा समस्त सात्वतों (यादवों)-के अगुआ हैं। उनका हृदय महान् है, पराक्रम भी महान् है तथा वे महान् सत्त्वगुणसे सम्पन्न हैं ।। स्फीतस्थ वृष्णिराष्ट्रस्थ भर्ता गोप्ता च माधव: । त्रयाणामपि लोकानां भगवान् प्रपितामह:,वे भगवान् माधव समृद्धिशाली यादव गणराष्ट्रकरे पोषक तथा संरक्षक हैं। पितामहके भी जनक होनेके कारण वे तीनों लोकोंके प्रपितामह हैं
bhagavān janārdana āhukavaṁśī kṣatriyāṇām adhipatis tathā samasta-sāttvatānām (yādavānām) agreṇīḥ | mahā-hṛdayo mahā-parākramo mahā-sattva-guṇa-sampannaś ca || sphīta-stho vṛṣṇi-rāṣṭra-stho bhartā goptā ca mādhavaḥ | trayāṇām api lokānāṁ bhagavān prapitāmahaḥ ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു— ആഹുകവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗവാൻ ജനാർദനൻ ക്ഷത്രിയരുടെ അധിപതിയും സമസ്ത സാത്വതന്മാരുടെ (യാദവരുടെ) അഗ്രനേതാവുമാണ്. അവന്റെ ഹൃദയം മഹത്താണ്, പരാക്രമവും മഹത്താണ്; ഉന്നത സത്ത്വഗുണസമ്പന്നനുമാണ്. സമൃദ്ധമായ വൃഷ്ണിരാഷ്ട്രത്തിൽ സ്ഥാപിതനായ മാധവൻ ആ ജനതയുടെ പോഷകനും രക്ഷകനുമാണ്; പിതാമഹന്റെയും ജനകനായതിനാൽ ഭഗവാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും പ്രപിതാമഹനായി ആരാധ്യനാകുന്നു.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse frames ideal sovereignty as grounded in magnanimity, valor, and sattva (moral clarity). It presents Kṛṣṇa as the archetypal leader—one who sustains and protects his people while embodying ethical excellence, implying that legitimate power is inseparable from virtue and guardianship.
In Udyoga Parva’s pre-war diplomacy context, Dhṛtarāṣṭra speaks of Kṛṣṇa’s stature—his clan leadership among the Yādavas/Sāttvatas and his cosmic eminence—underscoring why Kṛṣṇa’s counsel and mediation carry exceptional authority in the impending conflict.