Shloka 11
भरतनन्दन! धर्मराज युधिष्ठिरने केवल पाँच गाँवोंको माँगनेके लिये जो आज्ञा दी है तथा नम्रतापूर्ण वचनोंमें जो संधिका प्रयोजन बताया है, वह सब दुर्योधनसे कहना उचित नहीं है--ऐसा मैं मानता हूँ; क्योंकि वह कुरुकुलकलंक पापात्मा उन सब बातों--को कभी स्वीकार नहीं करेगा। हमलोगोंका प्रस्ताव स्वीकार न करनेपर वह इस जगत्में अवश्य ही वधके योग्य हो जायगा
bharatanandana! dharmarāja yudhiṣṭhireṇa kevalaṃ pañca grāmān yācitum adya yā ājñā dattā, tathā namratāpūrṇaiḥ vacobhiḥ sandheḥ prayojanaṃ yat pratipāditaṃ, tat sarvaṃ duryodhanāya vaktum ucitaṃ na—iti me matiḥ; yataḥ sa kurukulakalaṅkaḥ pāpātmā tāḥ sarvāḥ kathāḥ kadācana na pratigrahiṣyati. asmākaṃ prastāvaṃ na pratigṛhṇan sa asmin jagati niścayenaiva vadhayogyo bhaviṣyati.
ഹേ ഭരതനന്ദന! ഇന്ന് ധർമ്മരാജ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വെറും അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ മാത്രം അപേക്ഷിക്കണമെന്ന് ആജ്ഞാപിക്കുകയും, വിനീതവചനങ്ങളിൽ സന്ധിയുടെ ഉദ്ദേശ്യം വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തതെല്ലാം ദുര്യോധനനോട് പറയുന്നത് അനുചിതമാണെന്ന് ഞാൻ വിധിക്കുന്നു. കാരണം കുരുകുലത്തിന്റെ കളങ്കമായ ആ പാപാത്മാവ് അതിൽ ഒന്നും ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കുകയില്ല. നമ്മുടെ നിർദ്ദേശം തള്ളിയാൽ, ഈ ലോകത്തിൽ അവൻ തീർച്ചയായും വധയോഗ്യനാകും।
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
A peace offer, even when minimal and humbly framed, must be weighed against the opponent’s character and intentions; when reconciliation is impossible due to obstinate adharma, responsibility shifts toward protecting justice, even if that leads to righteous punishment.
Arjuna comments on Yudhiṣṭhira’s instruction to seek peace by asking only for five villages. He argues that telling Duryodhana the full, humble rationale is futile because Duryodhana will not accept it; refusal would make him liable to be slain as a consequence of his wrongdoing.