Shloka 1
उद्योगपर्व — अध्याय ७७: पुरुषकार–दैवसंयोगः तथा दुष्टमन्त्रपरामर्शस्य राजनैतिक-परिणामः
Human Effort, Contingency, and the Political Effects of Corrupt Counsel
ऑपन--माज छा जज अष्टसप्ततितमोब< ध्याय: अर्जुनका कथन अर्जुन उवाच उक्त युधिष्ठिरेणैव यावद् वाच्यं जनार्दन । तव वाक्यं तु मे श्रुत्वा प्रतिभाति परंतप,तदनन्तर अर्जुनने कहा--जनार्दन! मुझे जो कुछ कहना था, वह सब तो महाराज युधिष्ठिरने ही कह दिया। शत्रुओंको संतप्त करनेवाले प्रभो! आपकी बात सुनकर मुझे ऐसा जान पड़ता है कि आप धृतराष्ट्रके लोभ तथा हमारी प्रस्तुत दीनताके कारण संधि करानेका कार्य सरल नहीं समझ रहे हैं
Arjuna uvāca | uktaṃ Yudhiṣṭhireṇaiva yāvad vācyaṃ Janārdana | tava vākyaṃ tu me śrutvā pratibhāti parantapa | dhṛtarāṣṭrasya lobhāt ca asmākaṃ ca prastutā dīnatāyāḥ saṃdhiṃ kārayituṃ karma na sukaram iti ||
അർജുനൻ പറഞ്ഞു—ജനാർദനാ! പറയേണ്ടതെല്ലാം മഹാരാജ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്നെ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. പരന്തപ പ്രഭോ! നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ലോഭവും നമ്മുടെ ഇപ്പോഴത്തെ ദീനാവസ്ഥയും കാരണം ഇവിടെ സന്ധി സാധ്യമാക്കുന്നത് എളുപ്പമല്ലെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നുവെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
Arjuna highlights an ethical obstacle to peace: negotiations fail not merely from lack of arguments but from entrenched greed (lobha) and power imbalance. The verse frames diplomacy as a dharmic effort that can be thwarted by moral vice and political reality.
After Yudhiṣṭhira has already stated the Pandavas’ position, Arjuna addresses Kṛṣṇa (Janārdana). Hearing Kṛṣṇa’s assessment, Arjuna concludes that securing a treaty with Dhṛtarāṣṭra will be difficult because Dhṛtarāṣṭra’s greed and the Pandavas’ current weakened/humbled situation make conciliation unlikely.