Shloka 8
अध्याय ७५ — दैव-पुरुषकार-समन्वयः
Reconciling Contingency and Human Effort
Devanagari script
यदीमे सहसा क्रुद्धे समेयातां शिले इव
Transliteration
yadīme sahasā kruddhe sameyātāṃ śile iva
Translation
ഇവർ പെട്ടെന്ന് ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച് രണ്ട് പാറകൾ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതുപോലെ പരസ്പരം പാഞ്ഞുചേർന്നാൽ, ആ കൂട്ടിയിടി അത്യന്തം ഭീകരവും വിനാശകരവും ആയിരിക്കും—അവിടെ ധർമ്മമല്ല, കോപം തന്നെയാണ് ഫലത്തെ നയിക്കുന്നത്।
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
इमेthese two
इमे:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Dual
सहसाsuddenly, violently
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
क्रुद्धेangry (two persons)
क्रुद्धे:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
समेयाताम्might come together, might meet
समेयाताम्:
TypeVerb
Rootसम्-इ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Dual, Parasmaipada
शिलेtwo rocks
शिले:
Karta
TypeNoun
Rootशिला
FormFeminine, Nominative, Dual
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
भीमसेन उवाच
Characters & Entities
B
BhīmasenaR
rocks (śilā)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Unchecked anger makes people collide destructively, like stones striking each other; ethical action (dharma) requires restraint and deliberation rather than impulsive wrath.
Bhīmasena speaks in a tense pre-war context, imagining (or warning) that if the opposing parties suddenly become enraged and meet head-on, the encounter will be as harsh and damaging as rocks crashing together.