Shloka 23
Udyoga Parva, Adhyāya 73 — Kr̥ṣṇa’s Appraisal of Bhīma’s Altered Temper and Reaffirmation of Martial Resolve
Devanagari script
अहमेतद् ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति । अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयार्जुने,मैं इस प्रकार शान्ति-स्थापनके लिये कह रहा हूँ। राजा युधिष्ठिर भी शान्तिकी ही प्रशंसा करते हैं और अर्जुन भी युद्धके इच्छुक नहीं हैं; क्योंकि अर्जुनमें बहुत अधिक दया भरी हुई है
Translation
ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് സമാധാനം സ്ഥാപിക്കാനാണ്. രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനും സമാധാനത്തെയേ പ്രശംസിക്കുന്നു; അർജുനനും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല—കാരണം അർജുനനിൽ അത്യധികം കരുണ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्रवीमिI say/speak
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रशंसतिpraises/commends
प्रशंसति:
TypeVerb
Rootप्र-शंस्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एवindeed/at all
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
युद्धार्थीdesirous of war
युद्धार्थी:
TypeAdjective
Rootयुद्धार्थिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूयसीgreater/abundant
भूयसी:
TypeAdjective
Rootभूयस्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
दयाcompassion
दया:
Karta
TypeNoun
Rootदया
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अर्जुनेin Arjuna
अर्जुने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
भीम उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes