Shloka 21
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
एताश्षान्याश्न॒ परुषा वाच: स समुदीरयन् । श्लाघते ज्ञातिमध्ये सम त्वयि प्रव्रजिते वनम्,जब आप वनकी ओर जाने लगे, उस समय भी वह बन्धु-बान्धवोंके बीचमें ऊपर कही हुई तथा और भी बहुत-सी कठोर बातें कहकर अपनी प्रशंसा करता रहा
etāś cānyāś ca paruṣā vācaḥ sa samudīrayan | ślāghate jñātimadhye sam tvayi pravrajite vanam ||
ഇവയും മറ്റും അനേകം കഠിനവാക്കുകളും ഉച്ചരിച്ച്, നീ വനവാസത്തിനായി പുറപ്പെട്ട ആ സമയത്തും അവൻ ബന്ധുക്കളുടെ നടുവിൽ തന്റെ മഹത്വം തന്നെയായി പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Cruel speech and self-glorification, especially before one’s own relatives and against an already afflicted person, are adharma. The verse highlights how pride expressed through harsh public speech violates kinship-duty and erodes the moral fabric that should restrain conflict.
Yudhiṣṭhira recalls how the opponent continued to utter harsh remarks and boast among the family assembly even when the Pāṇḍavas were being sent away to the forest. It is part of the moral indictment that the Kaurava side acted with humiliation and arrogance, not merely political rivalry.