Shloka 18
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
Devanagari script
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्धयत: । लोभ: प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता द्वियम्,मनुष्य उत्तम कुलमें जन्म लेकर और वृद्ध होनेपर भी यदि दूसरोंके धनको लेना चाहता है तो वह लोभ उसकी विचारशक्तिको नष्ट कर देता है। विचारशक्ति नष्ट होनेपर उसकी लज्जाको भी नष्ट कर देती है
Transliteration
kule jātasya vṛddhasya paravitteṣu gṛddhyataḥ | lobhaḥ prajñām āhanti prajñā hanti hatā dhriyam ||
Translation
ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച് വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തിയവനും മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം മോഹിച്ചാൽ, ആ ലോഭം അവന്റെ വിവേകബുദ്ധിയെ തകർക്കുന്നു; വിവേകം നശിച്ചാൽ അത് വീണ്ടും അവന്റെ ലജ്ജയും സംയമവും ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
Word by Word
कुलेin a family
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
जातस्यof one who is born
जातस्य:
TypeAdjective
Rootजात (√जन्)
FormMasculine, Genitive, Singular
वृद्धस्यof an old/elderly (person)
वृद्धस्य:
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Genitive, Singular
परवित्तेषुin others' wealth
परवित्तेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपरवित्त
FormNeuter, Locative, Plural
गृद्धयतःof one who is greedy/covetous
गृद्धयतः:
TypeAdjective
Rootगृद्ध्यत् (√गृध्)
FormMasculine, Genitive, Singular
लोभःgreed
लोभः:
Karta
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रज्ञानम्discernment/intelligence
प्रज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रज्ञान
FormNeuter, Accusative, Singular
आहन्तिstrikes/destroys
आहन्ति:
TypeVerb
Root√हन्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
प्रज्ञाintelligence/discernment
प्रज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रज्ञा
FormFeminine, Nominative, Singular
हन्तिdestroys
हन्ति:
TypeVerb
Root√हन्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
हताwhen destroyed/being destroyed
हता:
TypeAdjective
Rootहत (√हन्)
FormFeminine, Nominative, Singular
द्वियम्the pair (two things)
द्वियम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वि
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes