Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Dvārakāyāṃ Sāhāyya-vibhāgaḥ (Alliance Allocation at Dvārakā) / उद्योगपर्व अध्याय ७

दुर्योधन और अर्जुनका श्रीकृष्णसे युद्धके लिये सहायता माँगना “माधव! (पाण्डवोंके साथ हमारा) जो युद्ध होनेवाला है, उसमें आप मुझे सहायता दें। आपकी मेरे तथा अर्जुनके साथ एक-सी मित्रता है एवं हमलोगोंका आपके साथ सम्बन्ध भी समान ही है और मधुसूदन! आज मैं ही आपके पास पहले आया हूँ। पूर्वपुरुषोंके सदाचारका अनुसरण करनेवाले श्रेष्ठ पुरुष पहले आये हुए प्रार्थीकी ही सहायता करते हैं। जनार्दन! आप इस समय संसारके सत्पुरुषोंमें सबसे श्रेष्ठ हैं और सभी सर्वदा आपको सम्मानकी दृष्टिसे देखते हैं। अतः आप सत्पुरुषोंके ही आचारका पालन करें! ॥| १२-- १४ || श्रीकृष्ण उवाच भवानभिगतः: पूर्वमत्र मे नास्ति संशय: । दृष्टस्तु प्रथमं राजन्‌ मया पार्थो धनंजय:,भगवान्‌ श्रीकृष्णने कहा--राजन्‌! इसमें संदेह नहीं कि आप ही मेरे यहाँ पहले आये हैं, परंतु मैंने पहले कुन्तीनन्दन अर्जुनको ही देखा है

śrīkṛṣṇa uvāca | bhavān abhigataḥ pūrvam atra me nāsti saṁśayaḥ | dṛṣṭas tu prathamaṁ rājan mayā pārtho dhanaṁjayaḥ ||

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—“രാജാവേ! നീ തന്നെയാണ് ആദ്യം എന്റെ വസതിയിൽ എത്തിയതെന്നതിൽ സംശയമില്ല; എന്നാൽ ഞാൻ ആദ്യം കണ്ടത് പാർഥൻ ധനഞ്ജയൻ അർജുനനെയായിരുന്നു.”

भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिगतःhaving come/arrived
अभिगतः:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-गम् (गत)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
पूर्वम्earlier/first
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
मेof me / my
मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
दृष्टःseen
दृष्टः:
TypeVerb
Rootदृश् (दृष्ट)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
तुbut/however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रथम
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
धनंजयःDhananjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular

श्रीकृष्ण उवाच

Ś
Śrī Kṛṣṇa
D
Duryodhana
A
Arjuna
P
Pārtha (Arjuna)
D
Dhanañjaya (Arjuna)

Educational Q&A

Kṛṣṇa distinguishes between mere precedence of arrival and precedence of rightful attention: even if Duryodhana came first, Kṛṣṇa grants primacy to the one he ‘saw first’—a subtle ethical framing that shifts the basis of priority from claim-making to the manner of approach and the relationship of trust.

On the eve of war, Duryodhana and Arjuna come to Kṛṣṇa seeking support. Duryodhana argues he arrived first and should be helped first. Kṛṣṇa replies that although Duryodhana indeed arrived earlier, Kṛṣṇa’s first sight fell upon Arjuna (Pārtha), establishing Arjuna’s precedence in Kṛṣṇa’s response.