Shloka 8
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
Devanagari script
अथ चेत् कामसंयोगाद् द्वेषो लोभश्व लक्ष्यते । देवेषु दैवप्रामाण्यान्नैषां तद् विक्रमिष्यति,“तथापि यदि देवताओंमें कामनावश द्वेष और लोभ लक्षित होता है तो (उनमें देवत्वका अभाव हो जानेके कारण) उनकी वह शक्ति हमलोगोंपर कोई प्रभाव नहीं दिखा सकेगी, क्योंकि देवोंमें देवभावकी प्रधानता है
Transliteration
atha cet kāmasaṁyogād dveṣo lobhaś ca lakṣyate | deveṣu daivaprāmāṇyān naiṣāṁ tad vikramiṣyati ||
Translation
എങ്കിലും കാമസംബന്ധം മൂലം ദേവന്മാരിലും ദ്വേഷവും ലോഭവും കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ പോലും, അവരുടെ ആ ശക്തി ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് മേലിടപെടുകയില്ല; കാരണം ദേവന്മാരിൽ ദൈവതത്ത്വത്തിന്റെ പ്രാമാണ്യം പരമമാണ്।
Word by Word
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
काम-संयोगात्from association with desire
काम-संयोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकामसंयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
द्वेषःhatred
द्वेषः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वेष
FormMasculine, Nominative, Singular
लोभःgreed
लोभः:
Karta
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लक्ष्यतेis perceived/seen
लक्ष्यते:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, Passive, Third, Singular
देवेषुamong/in the gods
देवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Locative, Plural
दैव-प्रामाण्यात्because of the authority/primacy of divinity
दैव-प्रामाण्यात्:
Karana
TypeNoun
Rootदैवप्रामाण्य
FormNeuter, Ablative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एषाम्of these (gods)
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
तत्that (power/effect)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
विक्रमिष्यतिwill prevail/overpower
विक्रमिष्यति:
TypeVerb
Rootवि-क्रम्
FormFuture, Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
devas (gods)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes