Shloka 7
Udyoga Parva, Adhyaya 52: Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Pāṇḍava Strength and the Case for Restraint
अमानुषं मनुष्येन्द्रैजीलं विततमन्तरा । न मे सैन्यास्तरिष्यन्ति ततः क्रोशामि संजय,तात संजय! मुझे युधिष्ठिरके क्रोधसे, अर्जुनके पराक्रमसे, दोनों भाई नकुल और सहदेवसे तथा भीमसेनसे बड़ा भय लगता है। संजय! इन नरेशोंके द्वारा मेरी सेनाके भीतर जब अलौकिक अस्त्रोंका जाल-सा बिछा दिया जायगा, तब मेरे सैनिक उसे पार नहीं कर सकेंगे; इसीलिये मैं बिलख रहा हूँ
dhṛtarāṣṭra uvāca |
amānuṣaṃ manuṣyendrair jālaṃ vitatam antarā |
na me sainyās tariṣyanti tataḥ krośāmi sañjaya ||
ഹേ സഞ്ജയാ! മനുഷ്യേന്ദ്രന്മാരായ ഈ രാജാക്കന്മാർ എന്റെ സൈന്യത്തിനകത്ത് അതിമാനുഷമായ ആയുധജാലം വിരിച്ചാൽ, എന്റെ സൈന്യം അതു കടക്കുകയില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ വ്യാകുലനായി നിലവിളിക്കുന്നു.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Unchecked attachment and partiality in rulership culminate in fear and moral collapse: Dhṛtarāṣṭra foresees the destructive power unleashed by great warriors and laments the consequences of a war he could have prevented through dharmic restraint.
In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Dhṛtarāṣṭra speaks to Sañjaya in distress, imagining the opposing heroes deploying overwhelming, almost superhuman weaponry that will entangle and devastate his forces, leaving his soldiers unable to escape.