Shloka 16
उद्योगपर्व — अध्याय ५ (कृष्णनीति: न्यायशम-उपदेशः; विराट-द्रुपदयोः सैन्यसमाह्वानम्)
समाकुला मही राजन् कुरुपाण्डवकारणात् | तदा समभवत् कृत्स्ना सम्प्रयाणे महीक्षिताम्
samākulā mahī rājan kurupāṇḍavakāraṇāt | tadā samabhavat kṛtsnā samprayāṇe mahīkṣitām ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, കുരു–പാണ്ഡവ വൈരത്തിന്റെ കാരണത്താൽ സർവ്വ ഭൂമിയും കലുഷിതമായി. അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ കൂച്ചിനിറങ്ങിയപ്പോൾ, മുഴുവൻ ലോകവും ഒരൊറ്റ അശാന്ത പ്രവാഹത്തിൽ ഒലിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a dynastic conflict, when driven toward war, does not remain private: it destabilizes the entire social and political order. Ethically, it underscores the far-reaching consequences of adharma and unchecked rivalry among rulers.
Vaiśampāyana describes the widespread agitation across the land as kings and forces begin to mobilize. The impending Kuru–Pāṇḍava confrontation triggers a general movement of rulers preparing to depart for the coming conflict.