Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

अध्याय ४६ — सभाप्रवेशः तथा सञ्जयस्य दूतवृत्तान्तः

Entry into the Royal Assembly and Sañjaya’s Envoy Report

विविशुस्तां सभां राजन्‌ सुरा: शक्रसदो यथा । राजन! दुःशासन, चित्रसेन, सुबलपुत्र शकुनि, दुर्मुख, दुःसह, कर्ण, उलूक और विविंशति--इन सबने अमर्षमें भरे हुए कुरुराज दुर्योधनको आगे करके उस राजसभामें ठीक वैसे ही प्रवेश किया, जैसे देवतालोग इन्द्रकी सभामें प्रवेश करते हैं ।। ८-९ ह ।। आविशद्धिस्तदा राजज्शूरै: परिघबाहुभि:

vaiśampāyana uvāca | viviśus tāṃ sabhāṃ rājan surāḥ śakrasado yathā | duḥśāsanaś citrasenaḥ subalaputraḥ śakuniḥ durmukho duḥsahaḥ karṇa ulūko viviṃśatiś ca—ete sarve amārṣeṇa pūrṇāḥ kururājaṃ duryodhanaṃ puraskṛtya tāṃ rāja-sabhām āviśan, yathā devā indrasabhām |

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാജാവേ! അവർ ആ രാജസഭയിൽ, ദേവന്മാർ ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) സഭയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രവേശിച്ചു. ദുഃശാസനൻ, ചിത്രസേനൻ, സുബലപുത്രൻ ശകുനി, ദുർമുഖൻ, ദുഃസഹൻ, കർണൻ, ഉലൂകൻ, വിവിംശതി—ഇവർ എല്ലാവരും അമർഷം നിറഞ്ഞവരായി—ദുര്യോധനനെ മുൻനിർത്തി—ആ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു।

विविशुःentered
विविशुः:
Karta
TypeVerb
Rootविश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
ताम्that (her/that)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सुराःgods
सुराः:
Karta
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Nominative, Plural
शक्रसदःIndra's hall (seat/assembly)
शक्रसदः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशक्रसद
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
आविशत्entered
आविशत्:
Karta
TypeVerb
Rootआ-विश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हिindeed, for
हि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootहि
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
शूरैःby/with heroes
शूरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिघबाहुभिःby those whose arms are like iron bars
परिघबाहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपरिघबाहु
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
D
Duryodhana
D
Duḥśāsana
C
Citrasena
Ś
Śakuni
S
Subala
D
Durmukha
D
Duḥsaha
K
Karṇa
U
Ulūka
V
Viviṃśati
K
Kuru court/assembly hall
I
Indra (Śakra)
I
Indra’s assembly (Śakrasad)

Educational Q&A

The verse highlights how outward grandeur can mask inward moral disorder: a court may resemble the gods’ assembly in splendor, yet when its leaders are driven by amārṣa (resentful anger) and factional loyalty, it becomes a stage for adharma and the escalation of conflict.

Vaiśampāyana describes Duryodhana entering the royal assembly, led and accompanied by his key supporters—Duḥśāsana, Karṇa, Śakuni, and others—who are portrayed as inflamed with resentment. The simile to the gods entering Indra’s hall intensifies the scene and foreshadows consequential deliberations.