Shloka 2
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
शुक्राद् ब्रह्म प्रभवति ब्रह्म शुक्रेण वर्धते । तच्छुक्रे ज्योतिषां मध्येडतप्तं तपति तापनम् | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्,शुद्ध सच्चिदानन्द परब्रह्मसे हिरण्यगर्भकी उत्पत्ति होती है तथा उसीसे वह वृद्धिको प्राप्त होता है। वह शुद्ध ज्योतिर्मय ब्रह्म ही सूर्यादि सम्पूर्ण ज्योतियोंके भीतर स्थित होकर सबको प्रकाशित कर रहा है और तपा रहा है; वह स्वयं सब प्रकारसे अतप्त और स्वयंप्रकाश है, उसी सनातन भगवानका योगीजन साक्षात्कार करते हैं
sanatsujāta uvāca | śukrād brahma prabhavati brahma śukreṇa vardhate | tacchukre jyotiṣāṁ madhye 'taptam tapati tāpanam | yoginas taṁ prapaśyanti bhagavantaṁ sanātanam ||
ശുക്രത്തിൽ നിന്നാണ് ബ്രഹ്മം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; ശുക്രം കൊണ്ടുതന്നെ ബ്രഹ്മം വർദ്ധിക്കുന്നു. അതേ ശുക്രത്തിനകത്ത്, എല്ലാ ജ്യോതിസ്സുകളുടെ മദ്ധ്യേ, താപം നൽകുന്ന ആ തേജസ് നിലകൊള്ളുന്നു—സ്വയം അതപ്തമായിരിക്കെ, എല്ലാറ്റിനെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ഉഷ്ണമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യോഗികൾ ആ സനാതന ഭഗവാനെ പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിക്കുന്നു।
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse points to an eternal, self-luminous Reality that is present as the inner light within all sources of light. Though it illumines and ‘heats’ everything, it remains untouched (ataptam). Yogic realization is described as direct perception of this eternal Lord/Brahman beyond ordinary sensory light.
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in response to Dhṛtarāṣṭra’s spiritual doubts) on the nature of the highest Reality. Here he uses imagery of seed, light, and heat to describe Brahman as the inner principle that sustains manifestation and is directly realized by yogins.