Shloka 4
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Brahmacarya and the Formless Brahman
Udyoga Parva 44
सम्भोगसंविद् विषमो5तिमानी दत्त्वा विकत्थी कृपणो दुर्बलश्न । बहुप्रशंसी वन्दितद्विट् सदैव सप्तैवोक्ता: पापशीला नृशंसा:,सम्भोगमें मन लगानेवाले, विषमता रखनेवाले, अत्यन्त अभिमानी, दान देकर आत्मश्लाघा करनेवाले, कृपण, असमर्थ होकर भी अपनी बहुत बड़ाई करनेवाले और सम्मान्य पुरुषोंसे सदा द्वेष रखनेवाले--ये सात प्रकारके मनुष्य ही पापी और क्रूर कहे गये हैं
sambhogasaṃvid viṣamo 'timānī dattvā vikatthī kṛpaṇo durbalaś ca | bahupraśaṃsī vanditadvit sadaiva saptaivoktāḥ pāpaśīlā nṛśaṃsāḥ ||
സനത്സുജാതൻ പറഞ്ഞു—ഭോഗാസക്തൻ, പെരുമാറ്റത്തിൽ വക്രനും അസമനും, അത്യന്തം അഹങ്കാരിയുമുള്ളവൻ, ദാനം നൽകി പിന്നെയും അതിന്റെ വീമ്പു പറയുന്നവൻ, കൃപണൻ, ദുർബലനായിട്ടും വലിയ പുകഴ്ച പറയുന്നവൻ, ആദരണീയരോടു സദാ വൈരം പുലർത്തുന്നവൻ—ഇത്തരം ഏഴു തരക്കാരെ പാപശീലികളും ക്രൂരഹൃദയികളും എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta identifies seven traits that mark a person as morally fallen and cruel: attachment to sensual pleasure, crookedness/unfairness, excessive pride, boasting after giving, miserliness, loud self-importance despite weakness, and habitual hatred of the truly honored. The teaching urges inner integrity—generosity without vanity, humility, and respect for the virtuous.
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs Dhṛtarāṣṭra on ethical and spiritual conduct. This verse is part of his moral diagnosis, listing destructive character-types that lead to sin and social harm, thereby warning the king against such dispositions in himself and his court.