Shloka 47
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
अनैभृत्येन चैतस्य दीक्षितव्रतमाचरेत् । नामैतद् धातुनिर्वत्तं सत्यमेव सतां परम्,किंतु जबतक संकल्प सिद्ध न हो, तबतक दीक्षित व्रतका आचरण अर्थात् यज्ञादि कर्म करते रहना चाहिये। यह दीक्षित नाम “दक्षि व्रतादेशे” इस धातुसे बना है। सत्पुरुषोंके सत्यस्वरूप परमात्मा ही सबसे बढ़कर हैं
anai-bhṛtyena caitasya dīkṣita-vratam ācaret | nāmaitad dhātu-nirvṛttaṃ satyam eva satāṃ param ||
സനത്സുജാതൻ ഉപദേശിക്കുന്നു—സങ്കൽപ്പം സിദ്ധിയാകുന്നതുവരെ ദാസ്യാധീനതയില്ലാതെ ദീക്ഷിതവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; യജ്ഞാദി വിധികർമ്മങ്ങൾ തുടരേണ്ടതാണ്. ‘ദീക്ഷിത’ എന്ന പദം ധാതുനിർവത്തമാണെങ്കിലും, വ്യുത്പത്തിയെ അതിക്രമിച്ച് സത്പുരുഷന്മാർക്കു പരമസത്യം സത്യസ്വരൂപനായ പരമാത്മാവുതന്നെയാണ്.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Maintain disciplined, consecrated observances (dīkṣita-vrata)—including prescribed rites—steadfastly until one’s intention is accomplished, and recognize that for the virtuous the supreme principle is Truth itself (ultimately the Supreme as truth).
In Udyoga Parva, Sanatsujāta delivers spiritual instruction, emphasizing disciplined practice and the primacy of Truth while clarifying the sense of terms like “dīkṣita” through etymological reference.