Shloka 8
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
ते मोहितास्तद्वशे वर्तमाना इतः प्रेतास्तत्र पुन: पतन्ति । ततस्तान् देवा अनुविप्लवन्ते अतो मृत्युर्मरणाख्यामुपैति,मनुष्य (क्रोध, प्रमाद और लोभसे) मोहित होकर अहंकारके अधीन हो इस लोकसे जाकर पुनः-पुनः जन्म-मरणके चक्क्करमें पड़ते हैं। मरनेके बाद उनके मन, इन्द्रिय और प्राण भी साथ जाते हैं। शरीरसे प्राणरूपी इन्द्रियोंका वियोग होनेके कारण मृत्यु 'मरण' संज्ञाको प्राप्त होती है
te mohitās tadvaśe vartamānā itaḥ pretās tatra punaḥ patanti | tatas tān devā anuviplavante ato mṛtyur maraṇākhyām upaiti manuṣya ||
സനത്സുജാതൻ പറയുന്നു—മോഹത്തിന്റെ അധീനതയിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ഈ ലോകം വിട്ടുപോയാലും വീണ്ടും വീണ്ടും മറ്റു അവസ്ഥകളിൽ പതിക്കുന്നു. അവിടെ ദൈവശക്തികൾ അവരെ അസ്ഥിരമാക്കി മുന്നോട്ടു തള്ളിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ദേഹധാരണത്തിന്റെ ആവർത്തിത ഭംഗം തന്നെയാണ് ‘മരണം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ക്രോധം, പ്രമാദം, ലോഭം എന്നിവ കൊണ്ട് മോഹിതനായ മനുഷ്യൻ അഹങ്കാരബന്ധനത്തിൽ വീണു ജനന-മരണചക്രം തുടരുന്നു.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Delusion and passion-driven living keep a person under bondage, leading to repeated falling into further births and deaths; ‘death’ is portrayed as the recurring rupture of embodied existence caused by such ignorance.
Sanatsujāta is instructing (in the Vidura–Dhṛtarāṣṭra context) about the fate of deluded beings: after leaving this world they fall again, and divine forces propel them onward, so that death is experienced as repeated ‘dying’ within the cycle of transmigration.